Baile
Aoisghrúpaí
> 4 Bliain
Ainmneacha Gaeilge
Naíonraí
Ag úsáid Gaeilge le do pháistí
Ag tógáil páistí le Gaeilge taobh amuigh den Ghaeltacht
Ag Tógáil Páistí le Gaeilge sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
4 > 12 Bliain
Gaelscoileanna
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
An Ghaelbhratach
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
12 > 18 Bliain
Gaelcholáistí
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
5 leid nuair atá tú ag dul chun na Gaeltachta
An Ghaelbhratach
Féilte
Ag úsáid d’ainm as Gaeilge
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
18 > 22 Bliain
Cumainn Ghaelacha & Aontais Mhac Léinn
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
22+ Bliain
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
Ag foghlaim na Gaeilge
Ranganna Gaeilge do Dhaoine Fásta
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Féilte
Saoire sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
Ag labhairt Gaeilge le do gharpháistí
Pobal
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Sloinne
An Ghaeltacht
Grúpaí Pobail
Na Lárionaid Ghaeilge
Sloinne
Na Ceanneagraíochtaí
Féilte
Seachtain na Gaeilge le Energia
Imeachtaí Ardú Feasachta
Leabhair Ghaeilge
Podchraoltaí Gaeilge
An Chaint
Oifigigh Gaeilge i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS)
7 dtreoir le bheith níos sábháilte ar líne
Foghlaim
Ag foghlaim na Gaeilge
Naíonraí
Gaelcholáistí
Gaelscoileanna
An Ghaeilge i Scoileanna Béarla
Foghlaim Gaeilge mar dhuine fásta
Téarmaíocht agus Gramadach ar líne
Ranganna
Seirbhísí Gaeilge do Scoileanna
Cearta
Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
Cairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha & Mionlaigh
Straitéisí Gaeilge ó Thuaidh is ó Dheas
Seirbhísí ar fáil as Gaeilge
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Feachtasaíocht
Taighde Gaeilge
Ag úsáid Gaeilge le seirbhísí stáit
An Coimisinéir Teanga
6 fhorbairt teicneolaíoctha atá ó chainteoirí na Gaeilge
Fostaíocht
Gairmeacha le Gaeilge san Eoraip
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
CV Samplach Gaeilge
Ag lorg poist leis an nGaeilge
Cé hiad na fostóirí Gaeilge is mó?
Comhairle agallaimh do phost le Gaeilge
Cúrsaí iarchéime Gaeilge do shaol an lae inniu
Cúrsaí bunchéime spéisiúla le Gaeilge
Folúntais
Físeáin: 'Do Ghairm le Gaeilge'
Leabhrán Ghairmeacha le Gaeilge
Nuacht
  • Baile
  • Náisiúnta
  • Neamhchúram an stáit an rud is scanrúla faoi scéal na leanaí tréigthe
neamhchuram-an-stait-an-rud-is-scanrula-faoi-sceal-na-leanai-treigthe

Neamhchúram an stáit an rud is scanrúla faoi scéal na leanaí tréigthe

‘Deviant, contaminating women’ an dearcadh a deir an staraí an Dr Mary McAuliffe a bhí sa tír seo ar mhná neamhphósta a bhí ag súil le páistí nó ag cur na bhfear ‘i gcathú’.

Bhí na mná seo damnaithe ag cléir, stát is teaghlach.

Rinneadh iarracht ar Prime Time ar RTÉ Déardaoin solas éigin a chaitheamh ar an mbail a cuireadh ar na daoine seo. Bhásaigh 1,000 páiste as 5,252 páiste ar fad a rugadh i Sean Ross Abbey i Ros Cré, 95% díobh sula raibh siad bliain ar an saol, agus níl ar an taifead oifigiúil ach 269 bás acu sin. Níl aon ‘local or institutional memory’ ar na saoránaigh óga seo, ní fios cár cuireadh iad nó céard a mharaigh iad.

Líne amháin i leabhar na dtaifead a thuill na gasúir seo ar a saolú, bhí páipéar gann.

Agus í ag caint ar Prime Time, dúirt Trina Mulryan, nach bhfuil tásc na tuairisc le fáil ar a haintín a bhí i dTuaim, go gcaithfí coistí cróinéara a chur ar na mairbh ar fad agus nach sásódh aon rud eile a dteaghlaigh, mar nach fiú tada na teastais bháis gan teastas dochtúra.

Mar a bhí riamh agus atá fós bochtanas, easpa cúraim, agus easpa measa agus stádais a fhágann gur i measc daoine bochta is airde a bhíonn an ráta báis.

Sna 1950idí bhí a cheithre oiread seans ann nach mairfeadh páistín i dteaghlach bocht go mbeadh sé ceithre bliana d’aois agus páiste a raibh pingineacha a a mhuintir.

Sna 1970idí bhí ráta báis pháistí an lucht taistil cúig uaire níos airde ná páistí an lucht suite agus meastar go raibh sé 10 n-uaire níos airde sna hárais do mháithreacha díbeartha agus dá bpáistí. Go deimhin d’airigh mé saineolaí amháin ag rá le gairid gurbh iad rátaí an ochtú céad déag a bhí i réim in Áras Thuama do pháistí faoi dhá mhí dhéag.

I measc na siocracha báis a luaitear ar an taifead fánach bhí: eitinn, miningíteas, tochtán, gaistríteas, triuch, bruitíneach, diftéire agus míchumas ó bhroinn. Is beag dabht ach an oiread ach gur mharaigh fliú, slaghdán agus buinneach a lán eile mar gur galair iad seo uilig atá tógálach agus áit ar bith a raibh páistí istigh i mullach a chéile, scaipfeadh ráigeanna d’aon ghalar an-sciobtha.

Faraor bhí cleachtadh rómhaith ag na boicht ar an mbás.

Neamhchúram an stáit an rud is scanrúla faoin scéal seo uilig. I 1955 thug rúnaí na Roinne Oideachais cuairt oifigiúil ar an scoil cheartúcháin sa Daingean i gcontae Uíbh Fhailí agus dúirt sé ina thuairisc gur ‘fearr an bheatha a bhí á fáil ag na beithígh ná ag na buachaillí’ agus fágadh mar sin an scéal, is léir.

Sa lá atá inniu ann is fiú breathnú ar Chomhairle Chontae na Gaillimhe. Ba leo an tÁras Máithreacha agus Naíonáin i dTuaim, ba iad a bhí freagrach as an áit a chothabháil, íoc as cónraí na marbh agus fiú bhíodh cruinnithe oifigiúla acu san áit. Ach nuair a chuir an Coimisiún Imscrúdúcháin Árais Máithreacha agus Naíonán tuairiscí teicniúla agus dréacht-tuarascáil chucu anuraidh agus arú anuraidh ag lorg freagraí, níor bacadh lena bhfreagairt.

29 bean rialta atá in Ord Chroíthe Rónaofa Íosa agus Mhuire in Éirinn anois agus iad ar fad idir 70 agus 90 bliain d’aois agus a saol caite acu thar sáile ar na misin. 93 bean rialta atá fágtha in Éirinn san ord Bon Secours, a bhformhór os cionn 70 bliain agus gan ach duine amháin acu a chaith seal ar bith i dTuaim.

Is mairg a bheadh ag súil le heolas.

Ón státchóras a chaithfear na freagraí a fháil. Ar adhlacadh na páistí? Cár adhlacadh iad? Ar ceadaíodh pasanna do pháistí?

Ar cuireadh páistí ar eitleáin gan cead a máthar? Ar díoladh páistí thar lear nó le hospidéil taighde? Ar ceadaíodh turgnaimh eolaíochta is leighis orthu? Ar cuireadh faoi ndear do mháithreacha a d’fhág a bpáistí in árais stáit íoc as a gcúram cé nach raibh aon smacht acu ar an gcúram sin?

Cá bhfuil na cáipéisí oifigiúla faoi na saoránaigh seo?

Ní raibh na freagraí sin ag Prime Time agus ní raibh na freagraí sin ag an gCoimisiún Imscrúdúcháin, ach freagraí iad a theastaíonn go géar i gcónaí.

Níos mó
Nuacht – Tuairisc.ie | Máire Ní Fhinneadha

Máire Ní Fhinneadha

Cláraigh do nuachtlitir PEIG

  • Conradh na Gaeilge
  • Foras na Gaeilge