Baile
Aoisghrúpaí
> 4 Bliain
Ainmneacha Gaeilge
Naíonraí
Ag úsáid Gaeilge le do pháistí
Ag tógáil páistí le Gaeilge taobh amuigh den Ghaeltacht
Ag Tógáil Páistí le Gaeilge sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
4 > 12 Bliain
Gaelscoileanna
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
An Ghaelbhratach
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
12 > 18 Bliain
Gaelcholáistí
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
5 leid nuair atá tú ag dul chun na Gaeltachta
An Ghaelbhratach
Féilte
Ag úsáid d’ainm as Gaeilge
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
18 > 22 Bliain
Cumainn Ghaelacha & Aontais Mhac Léinn
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
22+ Bliain
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
Ag foghlaim na Gaeilge
Ranganna Gaeilge do Dhaoine Fásta
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Féilte
Saoire sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
Ag labhairt Gaeilge le do gharpháistí
Pobal
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Sloinne
An Ghaeltacht
Grúpaí Pobail
Na Lárionaid Ghaeilge
Sloinne
Na Ceanneagraíochtaí
Féilte
Seachtain na Gaeilge le Energia
Imeachtaí Ardú Feasachta
Leabhair Ghaeilge
Podchraoltaí Gaeilge
An Chaint
Oifigigh Gaeilge i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS)
7 dtreoir le bheith níos sábháilte ar líne
Foghlaim
Ag foghlaim na Gaeilge
Naíonraí
Gaelcholáistí
Gaelscoileanna
An Ghaeilge i Scoileanna Béarla
Foghlaim Gaeilge mar dhuine fásta
Téarmaíocht agus Gramadach ar líne
Ranganna
Seirbhísí Gaeilge do Scoileanna
Cearta
Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
Cairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha & Mionlaigh
Straitéisí Gaeilge ó Thuaidh is ó Dheas
Seirbhísí ar fáil as Gaeilge
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Feachtasaíocht
Taighde Gaeilge
Ag úsáid Gaeilge le seirbhísí stáit
An Coimisinéir Teanga
6 fhorbairt teicneolaíoctha atá ó chainteoirí na Gaeilge
Fostaíocht
Gairmeacha le Gaeilge san Eoraip
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
CV Samplach Gaeilge
Ag lorg poist leis an nGaeilge
Cé hiad na fostóirí Gaeilge is mó?
Comhairle agallaimh do phost le Gaeilge
Cúrsaí iarchéime Gaeilge do shaol an lae inniu
Cúrsaí bunchéime spéisiúla le Gaeilge
Folúntais
Físeáin: 'Do Ghairm le Gaeilge'
Leabhrán Ghairmeacha le Gaeilge
Nuacht
  • Baile
  • Nuacht
  • ‘Why should Maths get prominence over our own national language?’ – Colm O’Rourke ag trácht ar chás na Gaeilge
<a-href="https://tuairisc.ie"-class="credit-tuairisc"-target="-blank"-rel="noopener-noreferrer"></a>-‘why-should-maths-get-prominence-over-our-own-national-language?’-–-colm-o’rourke-ag-tracht-ar-chas-na-gaeilge

‘Why should Maths get prominence over our own national language?’ – Colm O’Rourke ag trácht ar chás na Gaeilge

Tá a chuidse ráite ag Colm O’Rourke, duine de na príomhoidí scoile is aitheanta in Éirinn, faoin dá cheist is mó atá i mbéal an phobail maidir le teagasc na Gaeilge – an Ghaeilge éigeantach agus díolúine na Gaeilge.

“Ba chóir don Ghaeilge a bheith éigeantach,” a deir an tráchtaire CLG agus iarpheiladóir go neamhbhalbh le Tuairisc.ie.

“An díospóireacht faoin nGaeilge a bheith éigeantach nó roghnach, sin í an díospóireacht mhícheart. Ba chóir dúinn a bheith ag caint faoin mbealach a bhfuil an Ghaeilge á múineadh sna scoileanna agus faoi na fadhbanna a bhaineann le múineadh na Gaeilge. Ná bac an rud seo faoi Ghaeilge éigeantach nó an Ghaeilge roghnach,” a dúirt an fathach peile atá ina phríomhoide ar Scoil Chlasaiceach Naomh Pádraig san Uaimh.

Maidir leis na hathruithe a fógraíodh an tseachtain seo ar chóras na ndíolúintí, deir O’Rourke go bhfuil an baol ann go bhfágfaidh an córas nua go mbeidh brú mór ar phríomhoidí.

“Is cinnte go bhfuil méid áirithe imní ar phríomhoidí mar mé féin go mbeimid báite in iarratais ó thuismitheoirí a bheidh ag iarraidh nach mbacfadh a bpáistí leis an nGaeilge. Mar sin is dóigh liom go gcaithfear súil an-ghéar a choinneáil ar an mbealach a chuirtear i bhfeidhm é. Ní dochar ar bith é nach mbeidh gá feasta le tuairisc shíceolaíochta mar thaca le hiarratas ar dhíolúine fad is nach mbeidh rabharta mór iarratas anois ann. Ní bheidh fadhb ag príomhoidí déileáil leis fad is atá na critéir a leagtar síos an-soiléir go deo.

“Níl bun ná barr leis an scéal go mbíonn daoine ag fáil díolúine ón nGaeilge toisc deacrachtaí foghlama a bheith acu agus ansin iad ag déanamh staidéir ar Spáinnis nó Fraincis don Ardteist. Caithfear dul i ngleic leis na rudaí sin go léir. Duine atá ag déanamh teanga eile ní cóir go mbeadh sé i dteideal díolúine a fháil ón nGaeilge.”

Dar le O’Rourke go bhfuil cúpla réiteach ar chás na Gaeilge sa chóras oideachais.

“Is léir go bhfuil rud amháin ann a d’fhéadfaí a dhéanamh, sin marcanna bónais a thabhairt don Ghaeilge, ag an ardleibhéal agus an gnáthleibhéal. Sin bealach maith amháin an teanga a chur chun cinn. Cén fáth go dtabharfaí tús áite don Mhata seachas dár dteanga náisiúnta?

“Chomh maith leis sin, d’fhéadfaí deontais bhreise nó faoiseamh cánach de chineál éigin a thabhairt do dhaoine chun iad a spreagadh dul go dtí an Ghaeltacht. Ba chóir an bhéim go léir ag gach leibhéal a bheith ar an gcaint agus ar an éisteacht. Ach bheinn sásta dá mbeadh ábhar eile, litríocht na Gaeilge, ar fáil chomh maith do dhaoine le caighdeán níos airde.”

Níl O’Rourke sásta beag ná mór leis an gcúrsa Gaeilge mar atá agus deir sé gur beag blas a fhaigheann múinteoirí agus daltaí air. Ba chóir leasú radacach a dhéanamh ar shiollabas na hArdteiste, a deir sé.

“Seo iad na rudaí ba cheart dúinn a bheith ag caint fúthu sa díospóireacht faoin nGaeilge sa chóras oideachais. Teip a raibh costas mór ag baint leis a bhí sa siollabas traidisiúnta agus caithfear athrú ó bhonn a dhéanamh air. Táimid ag an bpointe anois go bhfuilimid i mbun díospóireachta faoi cé acu ar cheart nó nár cheart ár dteanga féin a theagasc do dhaltaí áirithe – is ionann sin agus admháil gur theip ar an bpolasaí go dtí seo.

“An tsraith shóisearach nua ba chóir go mbeadh béim mhór inti ar chaint agus ar éisteacht ach fuarthas réidh leis an scrúdú cainte roghnach a bhíodh ann! Is dóigh liom chomh maith gur cheart an Ghaeilge a cheangal le hábhair eile agus an teanga a cheangal le gnéithe eile de chultúr na hÉireann – an spóirt, an damhsa, cultúr na teanga féin.”

In agallamh le Tuairisc.ie dhá bhliain ó shin, dúirt O’Rourke gur drochphleanáil na Roinne Oideachais ba chúis leis an ghanntanas múinteoirí Gaeilge. Níl mórán feabhais tagtha ar chúrsaí ó shin, a deir sé.

“Níl aon amhras ach go bhfuil fadhb mhór ann maidir le múinteoirí Gaeilge a fháil. Sin teip eile de chuid an chórais. Bíonn ar mhúinteoirí Gaeilge bunchéim a dhéanamh agus ansin cúrsa dhá bhliain PME, a chosnaíonn níos mó ná €10,000. Déanann múinteoirí adhmadóireachta, corpoideachais agus eolaíochta cúrsa ceithre bliana agus an chéim mar chuid de. Cén fáth go mbeadh éagóir mar seo á déanamh ar mhúinteoirí Gaeilge agus cén fáth go mbeadh orthu airgead mór a chaitheamh agus bliain eile a dhéanamh? Seafóid atá ann agus tá sé an-mhíchothrom.”

Dúirt O’Rourke gur trua leis féin nach bhfuil labhairt na Gaeilge aige ach gur dócha gur sampla eile é sin de chóras lochtach.

Níos mó

Méabh Ní Thuathaláin

Cláraigh do nuachtlitir PEIG

  • Conradh na Gaeilge
  • Foras na Gaeilge