Baile
Aoisghrúpaí
> 4 Bliain
Ainmneacha Gaeilge
Naíonraí
Ag úsáid Gaeilge le do pháistí
Ag tógáil páistí le Gaeilge taobh amuigh den Ghaeltacht
Ag Tógáil Páistí le Gaeilge sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
4 > 12 Bliain
Gaelscoileanna
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
An Ghaelbhratach
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
12 > 18 Bliain
Gaelcholáistí
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
5 leid nuair atá tú ag dul chun na Gaeltachta
An Ghaelbhratach
Féilte
Ag úsáid d’ainm as Gaeilge
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
18 > 22 Bliain
Cumainn Ghaelacha & Aontais Mhac Léinn
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
22+ Bliain
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
Ag foghlaim na Gaeilge
Ranganna Gaeilge do Dhaoine Fásta
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Féilte
Saoire sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
Ag labhairt Gaeilge le do gharpháistí
Pobal
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Sloinne
An Ghaeltacht
Grúpaí Pobail
Na Lárionaid Ghaeilge
Sloinne
Na Ceanneagraíochtaí
Féilte
Seachtain na Gaeilge le Energia
Imeachtaí Ardú Feasachta
Leabhair Ghaeilge
Podchraoltaí Gaeilge
An Chaint
Oifigigh Gaeilge i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS)
7 dtreoir le bheith níos sábháilte ar líne
Foghlaim
Ag foghlaim na Gaeilge
Naíonraí
Gaelcholáistí
Gaelscoileanna
An Ghaeilge i Scoileanna Béarla
Foghlaim Gaeilge mar dhuine fásta
Téarmaíocht agus Gramadach ar líne
Ranganna
Seirbhísí Gaeilge do Scoileanna
Cearta
Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
Cairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha & Mionlaigh
Straitéisí Gaeilge ó Thuaidh is ó Dheas
Seirbhísí ar fáil as Gaeilge
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Feachtasaíocht
Taighde Gaeilge
Ag úsáid Gaeilge le seirbhísí stáit
An Coimisinéir Teanga
6 fhorbairt teicneolaíoctha atá ó chainteoirí na Gaeilge
Fostaíocht
Gairmeacha le Gaeilge san Eoraip
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
CV Samplach Gaeilge
Ag lorg poist leis an nGaeilge
Cé hiad na fostóirí Gaeilge is mó?
Comhairle agallaimh do phost le Gaeilge
Cúrsaí iarchéime Gaeilge do shaol an lae inniu
Cúrsaí bunchéime spéisiúla le Gaeilge
Folúntais
Físeáin: 'Do Ghairm le Gaeilge'
Leabhrán Ghairmeacha le Gaeilge
Nuacht
  • Baile
  • Cultúr
  • “Ní ann do Niseag” — eolaithe as an Nua-Shéalainn
<a-href="https://nos.ie"-class="credit-nos"-target="-blank"-rel="noopener-noreferrer"></a>-“ni-ann-do-niseag”-—-eolaithe-as-an-nua-shealainn

“Ní ann do Niseag” — eolaithe as an Nua-Shéalainn

Tá ráite ag grúpa eolaithe a bhí ag obair in Albain le tamall le breis agus bliain anuas nach bhfuil aon fhianaise ann go bhfuil ollphéist ina cónaí i Loch Nis, neach ar a dtugtar ‘Niseag’ i nGàidhlig na hAlban. 

Bhí an tOllamh Neil Gemmell ó Ollscoil Otago agus a fhoireann ag tástáil an uisce in os cionn dhá chéad láthair éagsúil timpeall an locha mhóir i lár na hAlban agus iarracht á déanamh acu breith ar fhianaise DNA d’ainmhí mór ann. 

Anuas ar an an uisce féin bailíodh cleití, craiceann, gainní, fionnadh agus ábhar eile ó ainmhithe eile atá ina gcónaí sa loch agus sa gceantar máguaird agus cuireadh chuig saotharlanna ar fud an domhain iad.

Dúirt an tOllamh Gemmell maidin inniu nach bhfuil “fianaise ar bith” ann go bhfuil reiptíl, beag nó mór, ina cónaí i Loch Nis. 

“Tá muid ionann is cinnte nach bhfuil reiptíl mór gainneach ag snámh timpeall Loch Nis. Seans go bhfuil cat mór mara ann ach níor tháinig muidne ar aon cheann acu.Tá go leor DNA ó eascanna in Loch Nis, agus is iomaí eascann atá sa loch agus na huiscebhealaí timpeall air. An bhféadfadh sé gurbh eascann ollmhór a chonaic na daoine? Bhuel, d’fhéadfadh. Níl a fhios againn an eascann ollmhór amháin nó go leor eascann beag atá san ábhar DNA a d’aimsigh muid. D’fhéadfaí tuilleadh tástála a dhéanamh air,” a dúirt an t-ollamh. 

Níor thángthas ar aon fhianaise go mbíodh reiptílí mór millteacha sa loch fadó ach an oiread agus ceann de na teoiricí móra faoi Niseag — gur dineasár a mhair na cianta in uisce domhain an locha í — bréagnaithe freisin. Cinneadh freisin nach bhféadfadh siorc beagcheannach — ainmhí a mhaireann suas le 500 bliain — a bheith i Loch Nis ach an oiread. 

Ar ndóigh, ní ar thóir Nisig bhí eolaithe Ollscoil Otago ach i mbun taighde ar na plandaí agus na hainmhithe atá sa loch. Ba le linn an taighde sin a thángthas ar an DNA ó na heascanna, a dhéanann turais mhóra fhada ó na Bahámaí go hAlbain gach bliain. 

“Is breá leis an bpobal mistéir, agus bhain muid úsáid as modhanna eolaíochta le caibidil eile a chur le scéal Loch Nis. Níor aimsigh muid aon fhianaise d’ainmhí atá cosúil le [Niseag] inár dtaighde. Mar sin, tá brón orm, ach ní dóigh liom go bhfuil aon bhunús le teoiric an phléiseasáir, de réir an eolais atá faighte againn. 

“Níl aon DNA siorc i Loch Nis bunaithe ar ár dtástáil. Níl aon chat mara i Loch Nis bunaithe ar ár dtástáil. Níl rian den bhradán fearna ann ach an oiread. Tá go leor DNA ó eascanna ann. Is iomaí eascann i Loch Nis agus a DNA i ngach áit a raibh muid — tá go leor acu ann. Mar sin — an eascann mhór í [Niseag]?,” a dúirt sé. 

Cuntas Éireannach is ea an chéad chuntas atá againn d’arracht mór i Loch Nis in Albain. Bhí an naomh Éireannach Colm Cille ar thuras in Albain nuair a chonaic sé ainmhí mór allta in Abhainn Nis in 565AD. Shábháil an naomh fear a bhí ag taisteal leis agus dhíbir an t-ainmhí go bun na habhann, de réir an tseanchais. 

Níor chualathas mórán faoin ollphéist arís go dtí an an céad seo caite, nuair a foilsíodh roinnt tuairiscí faoi ar nuachtáin sa Bhreatain agus i dtíortha eile. 

Is beag duine in Éirinn agus sa Bhreatain nár chuala faoi Niseag faoin am seo, agus tá cáil mhór  ar fud an domhain ar an Loch Ness MonsterNessie mar a thugtar uirthi sa Bhéarla. 

Níos mó

Cláraigh do nuachtlitir PEIG

  • Conradh na Gaeilge
  • Foras na Gaeilge