Baile
Aoisghrúpaí
> 4 Bliain
Ainmneacha Gaeilge
Naíonraí
Ag úsáid Gaeilge le do pháistí
Ag tógáil páistí le Gaeilge taobh amuigh den Ghaeltacht
Ag Tógáil Páistí le Gaeilge sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
4 > 12 Bliain
Gaelscoileanna
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
An Ghaelbhratach
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
12 > 18 Bliain
Gaelcholáistí
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
5 leid nuair atá tú ag dul chun na Gaeltachta
An Ghaelbhratach
Féilte
Ag úsáid d’ainm as Gaeilge
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
18 > 22 Bliain
Cumainn Ghaelacha & Aontais Mhac Léinn
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
22+ Bliain
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
Ag foghlaim na Gaeilge
Ranganna Gaeilge do Dhaoine Fásta
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Féilte
Saoire sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
Ag labhairt Gaeilge le do gharpháistí
Pobal
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Sloinne
An Ghaeltacht
Grúpaí Pobail
Na Lárionaid Ghaeilge
Sloinne
Na Ceanneagraíochtaí
Féilte
Seachtain na Gaeilge le Energia
Imeachtaí Ardú Feasachta
Leabhair Ghaeilge
An Chaint
Oifigigh Gaeilge i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS)
7 dtreoir le bheith níos sábháilte ar líne
Foghlaim
Ag foghlaim na Gaeilge
Naíonraí
Gaelcholáistí
Gaelscoileanna
An Ghaeilge i Scoileanna Béarla
Foghlaim Gaeilge mar dhuine fásta
Téarmaíocht agus Gramadach ar líne
Ranganna
Seirbhísí Gaeilge do Scoileanna
Cearta
Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
Cairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha & Mionlaigh
Straitéisí Gaeilge ó Thuaidh is ó Dheas
Seirbhísí ar fáil as Gaeilge
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Feachtasaíocht
Taighde Gaeilge
Ag úsáid Gaeilge le seirbhísí stáit
An Coimisinéir Teanga
6 fhorbairt teicneolaíoctha atá ó chainteoirí na Gaeilge
Fostaíocht
Gairmeacha le Gaeilge san Eoraip
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
CV Samplach Gaeilge
Ag lorg poist leis an nGaeilge
Cé hiad na fostóirí Gaeilge is mó?
Comhairle agallaimh do phost le Gaeilge
Cúrsaí iarchéime Gaeilge do shaol an lae inniu
Cúrsaí bunchéime spéisiúla le Gaeilge
Folúntais
Físeáin: 'Do Ghairm le Gaeilge'
Leabhrán Ghairmeacha le Gaeilge
5 leid d'fhísagallaimh
Ceisteanna Coitianta
‘niorbh-leosan-an-naire,-ba-linne-i’-–-leithsceal-stait-gafa-ag-an-taoiseach-le-maithreacha-agus-leanai-na-n-aras-<a-href="https://tuairisc.ie"-class="credit-tuairisc"-target="-blank"-rel="noopener"></a>

‘Níorbh leosan an náire, ba linne í’ – leithscéal stáit gafa ag an Taoiseach le máithreacha agus leanaí na n-áras

Dúirt an Taoiseach Micheál Martin gur dualgas ar phoblacht é a bheith toilteanach glacadh leis an bhfírinne shearbh agus faoi ghnéithe dár stair a dhéanann míshuaimhneach sinn

Tá leithscéal thar ceann an stáit gafa ag an Taoiseach Micheál Martin as an “éagóir mhillteanach” a rinneadh ar dhaoine sna hárais máithreacha agus leanaí.

“Theip an Stát oraibh, máithreacha agus leanaí na n-áras,” arsa an Taoiseach.

“Thar ceann an Rialtais, an Stáit agus a shaoránaigh, gabhaim leithscéal as an éagóir mhillteanach a rinneadh ar feadh na nglúnta ar mháithreacha agus leanaí a cuireadh in áras Máithreacha agus Leanaí nó áras contae.

“Mar a deir an Coimisiún go neamhbhalbh, ‘níor chóir go mbeidís ann’.”

Foilsíodh inné tuarascáil nach mór 3,000 leathanach ina léirítear an ráta báis scanrúil a bhí in Árais Máithreacha is Leanaí na tíre seo agus an drochíde a bhí coitianta iontu. 

Dúirt an Taoiseach go raibh léargas sa tuarascáil ar Éirinn a bhí “doicheallach agus crua” agus gurbh iad na mná agus a leanaí sna hárais a bhí thíos leis an “bhfírinne ghruama náireach”.

“Ba mhaith liom béim a leagan air seo, bhí gach duine agaibh in institiúid mar gheall ar chionta daoine eile…ní dhearna aon duine agaibhse aon rud a bhí mícheart agus tá i bhfad níos fearr ná sin tuillte agaibh…”

Dúirt Martin gur deis a bhí i bhfoilsiú na tuarascála don tsochaí “teip mhór ó thaobh na comhbhá, na tuisceana agus na daonnachta bunúsaí” a aithint.

Thugamar ómós don chráifeacht ach theip orainn an cineáltas is lú a thaispeáint dóibh siúd is mó a bhí ina ghátar… Bhí dearcadh saofa amach is amach againn i leith na gnéasachta agus cúrsaí caidrimh agus b’éigean do mháithreacha óga agus a mic agus a n-iníonacha íoc go daor as.”

Dúirt an Taoiseach gur dualgas ar phoblacht é a bheith toilteanach glacadh leis an bhfírinne shearbh agus faoi ghnéithe dár stair a dhéanann míshuaimhneach sinn.

“Níorbh leosan an náire, ba linne an náire a bheith orainn nár léiríomar dóibh mar thír an meas agus bá a bhí ag dul dóibh, agus is linne an náire a bheith orainn i gcónaí,” a dúirt sé.

Gheall sé go dtabharfaidh an Rialtas aghaidh ar na moltaí  i dtuarascáil Choimisiún Imscrúdúcháin Árais Máithreacha agus Leanaí d’fhonn tús a chur le “cneasú na gcneácha” atá fós ar dhaoine.

Dúirt sé go gcaithfí foghlaim ó na botúin a rinneadh san am a caitheadh agus gur gá i gcónaí “iarracht a dhéanamh sochaí níos córa a chruthú” ina mbíonn meas ag daoine ar a chéile, ar an éagsúlacht agus ar an gcomhionannas.

Deirtear i dtuarascáil Choimisiún Imscrúdúcháin Árais Máithreacha agus Leanaí nach raibh “aon fhoireann ghairmiúil” ag obair sna hárais ach “nárbh aon chabhair don ráta uafásach báis a fhuarchúisí agus a bhíothas coitianta faoin mbail a bhí ar na páistí a rugadh in árais máithreacha agus leanaí”.

Meastar sa tuarascáil go bhfuair 9,000 páiste bás san 18 institiúid sa 76 bliain idir 1922 agus 1998, nuair a dúnadh an t-áras deireanach.

Deirtear nár chuir aon duine aon cheist faoin ráta báis páistí a bheith chomh hard sin sna hárais ina gcoinnítí mná agus cailíní a bhí ag súil le páiste agus nach raibh pósta.

Deirtear sa tuarascáil gurbh iad aithreacha na bpáistí agus muintir na máithreacha ba mhó a bhí freagrach as an drochbhail a cuireadh ar mhná agus leanaí sna hárais.

“Ghlac institiúidí an stáit agus na n-eaglaisí leis an drochbhail sin, bhíodar páirteach inti agus thugadar tacaíocht di. Mar sin féin, caithfear a admháil gur chuir na hinstitiúidí seo tearmann ar fáil, dá chruálaí é, nuair nach raibh aon tearmann le fáil sa mbaile.”

Ní in Éirinn amháin a bhí na hionaid seo do mháithreacha agus do pháistí ach tá an-seans ann gur in Éirinn a cuireadh an líon is mó sa domhan máithreacha isteach sna hionaid sin sa bhfichiú haois.

Níos mó

tuairisc.ie

Cláraigh do nuachtlitir PEIG

  • Conradh na Gaeilge
  • Foras na Gaeilge