Baile
Aoisghrúpaí
> 4 Bliain
Ainmneacha Gaeilge
Naíonraí
Ag úsáid Gaeilge le do pháistí
Ag tógáil páistí le Gaeilge taobh amuigh den Ghaeltacht
Ag Tógáil Páistí le Gaeilge sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
4 > 12 Bliain
Gaelscoileanna
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
An Ghaelbhratach
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
12 > 18 Bliain
Gaelcholáistí
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
5 leid nuair atá tú ag dul chun na Gaeltachta
An Ghaelbhratach
Féilte
Ag úsáid d’ainm as Gaeilge
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
18 > 22 Bliain
Cumainn Ghaelacha & Aontais Mhac Léinn
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
22+ Bliain
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
Ag foghlaim na Gaeilge
Ranganna Gaeilge do Dhaoine Fásta
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Féilte
Saoire sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
Ag labhairt Gaeilge le do gharpháistí
Pobal
Ar díol agus ar cíos sa Ghaeltacht
10 bhFáth le Clárú don Eolaire Gnó
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Sloinnte
An Ghaeltacht
Grúpaí Pobail
Na Lárionaid Ghaeilge
Na Ceanneagraíochtaí
Féilte
Seachtain na Gaeilge le Energia
Imeachtaí Ardú Feasachta
Leabhair Ghaeilge
An Chaint
Oifigigh Gaeilge i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS)
7 dtreoir le bheith níos sábháilte ar líne
Foghlaim
Ag foghlaim na Gaeilge
Naíonraí
Gaelcholáistí
Gaelscoileanna
An Ghaeilge i Scoileanna Béarla
Foghlaim Gaeilge mar dhuine fásta
Téarmaíocht agus Gramadach ar líne
Ranganna
Seirbhísí Gaeilge do Scoileanna
Cearta
Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
Cairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha & Mionlaigh
Straitéisí Gaeilge ó Thuaidh is ó Dheas
Seirbhísí ar fáil as Gaeilge
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Feachtasaíocht
Taighde Gaeilge
Ag úsáid Gaeilge le seirbhísí stáit
An Coimisinéir Teanga
6 fhorbairt teicneolaíoctha atá ó chainteoirí na Gaeilge
Fostaíocht
Gairmeacha le Gaeilge san Eoraip
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
CV Samplach Gaeilge
Ag lorg poist leis an nGaeilge
Cé hiad na fostóirí Gaeilge is mó?
Comhairle agallaimh do phost le Gaeilge
Cúrsaí iarchéime Gaeilge do shaol an lae inniu
Cúrsaí bunchéime spéisiúla le Gaeilge
Folúntais
Físeáin: ‘Do Ghairm le Gaeilge’
Leabhrán Ghairmeacha le Gaeilge
5 leid d’fhísagallaimh
Ceisteanna Coitianta
‘leiriu-lom-duairc-soileir’-ar-ghearcheim-teanga-na-gaeltachta

‘Léiriú lom duairc soiléir’ ar ghéarchéim teanga na Gaeltachta

Tuairisc

Deir idir pholaiteoirí, eagraíochtaí Gaeilge agus lucht pleanála teanga gur rabhadh eile faoi dhroch-chás na Gaeltachta atá i dtuarascáil nua faoi labhairt na Gaeilge.

De réir an taighde a foilsíodh inné níl ach 23% de theaghlaigh sa Ghaeltacht ag tógáil a gclann le Gaeilge.

Fianaise eile atá sa tuarascáil, dar le húdair an taighde, ar ghéarchéim teanga na Gaeltachta.

Ag labhairt di faoin tuarascáil nua, dúirt Catherine Connolly, Leas-Cheann Chomhairle na Dála agus Teachta Dála neamhspleách do Ghaillimh Thiar, gur cheart don rialtas aitheantas a thabhairt don tuarascáil a deir go “neamhbhalbh” go bhfuil géarchéim teanga sa Ghaeltacht.

“Níor ghlac an tAire Stáit riamh leis go bhfuil géarchéim teanga sa Ghaeltacht. Tá agus bhí drogall orthu i gcónaí sin a aithint ach tá a fhios againn le fada an lá go bhfuil géarchéim teanga ann.

“Tá an cheist ardaithe go mion minic agamsa le linn na díospóireachta uilig a bhain leis an mbille teanga. Tá an ghéarchéim teanga i gcroílár na ceiste agus ní féidir feabhas a chur ar chúrsaí go dtí go dtugtar aitheantas di.”

De réir na tuarascála, a rinne taighdeoirí i gColáiste Mhuire Gan Smál do Thuismitheoirí na Gaeltachta, níl an Ghaeilge á labhairt go laethúil ach ag 2,889 den 12,586 teaghlach sa Ghaeltacht ina bhfuil páistí 18 bliain nó níos óige.

Nuair a chuir Tuairisc ceist inné ar an Aire Stáit Jack Chambers ar ghlac sé leis an tuairim sin go bhfuil géarchéim teanga sa Ghaeltacht, dúirt sé gur léir ón taighde go bhfuil “dúshlán mór” ann.

Dúirt an tAire Stáit go mbeadh an tuarascáil “an-úsáideach” do Thuismitheoirí na Gaeltachta agus eagraíochtaí eile atá ag tacú le teaghlaigh atá ag tógáil clainne le Gaeilge.

D’aontaigh Regina Uí Chollatáin, Cathaoirleach Bhord Fhoras na Gaeilge agus Ceann Scoil na Gaeilge i gColáiste na hOllscoile Bhaile Átha Cliath, gur léirigh an tuarascáil “na dúshláin” atá roimh mhuintir na Gaeltachta. Dúirt Cathaoirleach nua an Fhorais gur léir go gcaithfear tús áite a thabhairt do chás na Gaeltachta.

“Is léir nach tuairisc dhearfach í seo, tuairisc í a léiríonn na dúshláin atá romhainn sa Ghaeltacht, agus a chuireann fianaise láidir faoinár mbráid i leith na ceiste a bhí tuigthe againn ón daonáireamh agus ó thuairiscí éagsúla eile.

“Beidh an tuairisc agus na moltaí atá déanta le plé go mion againn i bhForas na Gaeilge sna seachtainí beaga atá romhainn. Ach is léir go gcaithfimid, idir ranna rialtais, eagraíochtaí stáit agus eagraíochtaí pobail tús áite a thabhairt don cheist seo in aicearracht.”

Dúirt Dónall Ó Cnáimhsí, Oifigeach Pleanála Teanga Ghaoth Dobhair agus urlabhraí de chuid na heagraíochta nua, Gaeltacht Bheo, gur léiriú “lom soiléir duairc” atá sa tuarascáil faoi chás na Gaeilge sa Ghaeltacht.

“Tá sé soiléir, de réir na tuarascála seo go bhfuil teipthe a bheag nó a mhór ar an stát dul i bhfeidhm ar theaghlaigh na Gaeltachta maidir lena gcuspóirí agus a mianta do thodhchaí na Gaeilge agus todhchaí na Gaeltachta.

“Níl an fhís don Ghaeltacht á fíorú mar nach bhfuil gach áisíneacht agus eagrais sa Ghaeltacht tiomanta ina taobh.

“Caithfear an cheist a chur, cén éifeacht nó tionchar atá ag na heagraíochtaí agus na hinstitiúidí Gaeltachta atá ag plé le teaghlaigh ar chleachtas teanga na dteaghlach sin?”

Dúirt Ó Cnáimhsí gur gá don stát “dul i ngleic” leis an “creimeadh” atá tagtha ar an Ghaeilge sa Ghaeltacht.

“Is deacair aon rath a bheith ar phróiseas na pleanála teanga, mura mbíonn rannpháirtíocht iomlán ann ón gcóras oideachais, ón réamhscolaíocht, bhunscolaíocht agus iarbhunscolaíocht, clubanna óige agus cumainn spórt agus caitheamh aimseartha,” a dúirt Dónall Ó Cnáimhsí.

Dúirt an Teachta Dála Éamon Ó Cuív gur taighde “úsáideach” a bhí ann a léirigh na dúshláin mhóra atá sa Ghaeltacht ó thaobh seachadadh na Gaeilge chuig an chéad ghlúin eile.

“Is léiriú atá sa tuarascáil ar rudaí mar atá siad. Is é an sprioc ó thaobh na Gaeltachta de go ndéanfaí an Ghaeilge a sheachadadh ó ghlúin go glúin. An rud is mó go gcaithfear breathnú air sa taighde ná cé mhéad cainteoirí laethúla Gaeilge atá ann agus cén céatadán díobh sin atá á dtógáil le Gaeilge.

“Sin an eochairfhigiúr. In áiteanna ina bhfuil go leor cainteoirí laethúla Gaeilge agus céatadán íseal ag tógáil a gclann le Gaeilge, is léir go bhfuil daoine le Gaeilge nach bhfuil ag labhairt Gaeilge lena gclann nó go bhfuil drochstruchtúr ann nó go bhfuil bánú na Gaeltachta i gceist.”

Dúirt Peadar Mac Fhlannchadha, Leas-Rúnaí Chonradh na Gaeilge, gur taighde tábhachtach a bhí ann agus go mbeadh an eagraíocht ag tarraingt air “chun breis maoinithe a fháil don Ghaeltacht”.

“Léiríonn sé in athuair an éagsúlacht úsáide teanga i ngach ceantar pleanála teanga, gan trácht ar an éagsúlacht idir na ceantair láidre Ghaeltachta agus na ceantair ina bhfuil úsáid laethúil na Gaeilge mar theanga phobail an-íseal.

“Tá an taighde seo tábhachtach freisin mar go bhfuil sé ag tarraingt ar na chéad torthaí atá le feiceáil ón bPolasaí um Oideachas Ghaeltachta agus an Próiseas Pleanála Teanga Gaeltachta. Cé go bhfuil sé róluath tátal iomlán, nó cruinn, a tharraingt ón bpolasaí oideachais agus an phleanáil teanga, is léir go bhfuil sé le feiceáil go bhfuil treochtaí áirithe ag teacht chun cinn.

“Léiríonn na treochtaí seo an gá le mionscrúdú a dhéanamh ar na bealaí chun tacaíocht spriocdhírithe a chur ar fáil do theaghlaigh Ghaeltachta agus go bhfuil sé riachtanach go mbeadh an tacaíocht seo dírithe ar chumas agus leibhéal úsáide teanga an teaghlaigh. Ní leor cur chuige comónta do gach teaghlach Gaeltachta” a dúirt Peadar Mac Fhlannchadha.

Níos mó

Cláraigh do nuachtlitir PEIG

  • Conradh na Gaeilge
  • Foras na Gaeilge