Baile
Aoisghrúpaí
> 4 Bliain
Ainmneacha Gaeilge
Naíonraí
Ag úsáid Gaeilge le do pháistí
Ag tógáil páistí le Gaeilge taobh amuigh den Ghaeltacht
Ag Tógáil Páistí le Gaeilge sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
4 > 12 Bliain
Gaelscoileanna
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
An Ghaelbhratach
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
12 > 18 Bliain
Gaelcholáistí
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
5 leid nuair atá tú ag dul chun na Gaeltachta
An Ghaelbhratach
Féilte
Ag úsáid d’ainm as Gaeilge
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
18 > 22 Bliain
Cumainn Ghaelacha & Aontais Mhac Léinn
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
22+ Bliain
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
Ag foghlaim na Gaeilge
Ranganna Gaeilge do Dhaoine Fásta
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Féilte
Saoire sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
Ag labhairt Gaeilge le do gharpháistí
Pobal
Nuachtlitir PEIG.ie
Ar díol agus ar cíos sa Ghaeltacht
10 bhFáth le Clárú don Eolaire Gnó
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Sloinnte
An Ghaeltacht
Grúpaí Pobail
Na Lárionaid Ghaeilge
Na Ceanneagraíochtaí
Féilte
Seachtain na Gaeilge le Energia
Imeachtaí Ardú Feasachta
Leabhair Ghaeilge
An Chaint
Oifigigh Gaeilge i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS)
7 dtreoir le bheith níos sábháilte ar líne
Foghlaim
Ag foghlaim na Gaeilge
Naíonraí
Gaelcholáistí
Gaelscoileanna
An Ghaeilge i Scoileanna Béarla
Foghlaim Gaeilge mar dhuine fásta
Téarmaíocht agus Gramadach ar líne
Ranganna
Seirbhísí Gaeilge do Scoileanna
Cearta
Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
Cairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha & Mionlaigh
Straitéisí Gaeilge ó Thuaidh is ó Dheas
Seirbhísí ar fáil as Gaeilge
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Feachtasaíocht
Taighde Gaeilge
Ag úsáid Gaeilge le seirbhísí stáit
An Coimisinéir Teanga
6 fhorbairt teicneolaíoctha atá ó chainteoirí na Gaeilge
Fostaíocht
Leabhrán Ghairmeacha le Gaeilge
Gairmeacha le Gaeilge san Eoraip
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
CV Samplach Gaeilge
Ag lorg poist leis an nGaeilge
Cé hiad na fostóirí Gaeilge is mó?
Comhairle agallaimh do phost le Gaeilge
5 leid d’fhísagallaimh
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Folúntais
Físeáin: ‘Do Ghairm le Gaeilge’
Ceisteanna Coitianta
Baile
Aoisghrúpaí
> 4 Bliain
Ainmneacha Gaeilge
Naíonraí
Ag úsáid Gaeilge le do pháistí
Ag tógáil páistí le Gaeilge taobh amuigh den Ghaeltacht
Ag Tógáil Páistí le Gaeilge sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
4 > 12 Bliain
Gaelscoileanna
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
An Ghaelbhratach
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
12 > 18 Bliain
Gaelcholáistí
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
5 leid nuair atá tú ag dul chun na Gaeltachta
An Ghaelbhratach
Féilte
Ag úsáid d’ainm as Gaeilge
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
18 > 22 Bliain
Cumainn Ghaelacha & Aontais Mhac Léinn
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
22+ Bliain
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
Ag foghlaim na Gaeilge
Ranganna Gaeilge do Dhaoine Fásta
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Féilte
Saoire sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
Ag labhairt Gaeilge le do gharpháistí
Pobal
Nuachtlitir PEIG.ie
Ar díol agus ar cíos sa Ghaeltacht
10 bhFáth le Clárú don Eolaire Gnó
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Sloinnte
An Ghaeltacht
Grúpaí Pobail
Na Lárionaid Ghaeilge
Na Ceanneagraíochtaí
Féilte
Seachtain na Gaeilge le Energia
Imeachtaí Ardú Feasachta
Leabhair Ghaeilge
An Chaint
Oifigigh Gaeilge i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS)
7 dtreoir le bheith níos sábháilte ar líne
Foghlaim
Ag foghlaim na Gaeilge
Naíonraí
Gaelcholáistí
Gaelscoileanna
An Ghaeilge i Scoileanna Béarla
Foghlaim Gaeilge mar dhuine fásta
Téarmaíocht agus Gramadach ar líne
Ranganna
Seirbhísí Gaeilge do Scoileanna
Cearta
Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
Cairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha & Mionlaigh
Straitéisí Gaeilge ó Thuaidh is ó Dheas
Seirbhísí ar fáil as Gaeilge
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Feachtasaíocht
Taighde Gaeilge
Ag úsáid Gaeilge le seirbhísí stáit
An Coimisinéir Teanga
6 fhorbairt teicneolaíoctha atá ó chainteoirí na Gaeilge
Fostaíocht
Leabhrán Ghairmeacha le Gaeilge
Gairmeacha le Gaeilge san Eoraip
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
CV Samplach Gaeilge
Ag lorg poist leis an nGaeilge
Cé hiad na fostóirí Gaeilge is mó?
Comhairle agallaimh do phost le Gaeilge
5 leid d’fhísagallaimh
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Folúntais
Físeáin: ‘Do Ghairm le Gaeilge’
Ceisteanna Coitianta
40-bliain-o-bhi-amhran-gaeilge-ar-top-of-the-pops…

40 bliain ó bhí amhrán Gaeilge ar Top of the Pops…

| sean o dubhchon | ,

19:30. Déardaoin 11 Samhain 1982. Na milliúin daoine ag ullmhú le suí síos agus breathnú ar Top of the Pops, an clár ceoil suaitheanta a bhíodh á chraoladh go seachtainiúil ar BBC 1 sa Bhreatain. Bhí dhá phríomhsprioc ag Top of the Pops: comhaireamh síos a dhéanamh ar Rogha 30 na Cairte agus blaiseadh a thabhairt de na hamhráin is mó a bhí ag dul i bhfeidhm ar an bpobal i rith na seachtaine roimh ré. 

Ba eagrán stairiúil é an ceann a craoladh ar an 11 Samhain 1982. Cinnte, bhí bannaí agus amhránaithe ar nós Dionne Warwick, A Flock of Seagulls agus Donna Summer, le hamhráin a bhí ag teacht le stíl na n-ochtóidí. Ach i dtreo dheireadh an chláir, tháinig banna amach ar an ardán le hamhrán ceannródaíoch draíochtach a chanadh, le focail nár thuig an chuid is mó de lucht féachana Top of the Pops

Sa bhliain 1975, foilsíodh an t-úrscéal Harry’s Game le Gerald Seymour, agus nuair a beartaíodh an leabhar a chóiriú don teilifís seacht mbliana níos déanaí, chuaigh an scríbhneoir sa tóir ar rian le bheith mar cheol aitheantais na sraithe nua. Bhí aithne aige ar shaothar Chlannad, banna ceoil as Tír Chonaill a bhí aitheanta in Éirinn, agus a bhí ag déanamh dul chun cinn sa Ghearmáin agus san Eilvéis ag an am. Ní raibh sé i bhfad ó eisíodh an fadcheirnín Fuaim agus bhí dúil mhór ag Gerald Seymour san amhrán ‘Mhórag ‘s na Horo Gheallaidh’, canta go hálainn i nGaeilge na hAlban. 

Bhí cineál faitíos ar Chlannad faoin rian seo a úsáid mar cheol aitheantais don tsraith Harry’s Game, scéinséir bunaithe ar na Trioblóidí. Shíl siad go mbeadh amhrán Gaeilge i bhfad níos oiriúnaí, agus chuaigh siad i mbun cumadóireachta láithreach bonn. 

Is ón seanfhocal Chonnacht ‘Imeoidh a dtiocfaidh s’ a dtáinig ariamh’ a tháinig go leor den inspioráid do liricí an amhráin, agus bhí an phortaireacht thraidisiúnta go mór ina thionchar ar an gcurfá ‘fol lol the doh fol the day, fol the doh fol the day’. Níor ghlac sé i bhfad ar an mbanna an rian a chumadh agus a thaifead, agus seoladh an t-amhrán chuig léiritheoirí Harry’s Game, sular thug Clannad aghaidh ar an Eoraip le camchuairt a dhéanamh. 

Ba iad an lipéad ceoil RCA a d’eisigh ‘Theme From Harry’s Game’ mar shingil. Ní raibh aon siúl leis an rath a bhain an rian amach, ná an lorg a d’fhágfadh sé. 

Bhí an t-ádh liom labhairt le Moya Brennan – príomhamhránaí Clannad – cúpla bliain ó shin faoin méid a bhain sí féin agus an banna amach le breis agus caoga bliain anuas, agus bhí cuimhní cinn sona aici faoin aistear a rinne Clannad le ‘Theme From Harry’s Game’. 

Ag deireadh na seachtóidí, bhí an banna ag déanamh camchuairteanna thart ar mheánscoileanna na tíre, a fhad is a bhí siad ag obair ar thograí eile. Nuair a tugadh cuireadh dóibh theacht chun na Gearmáine le roinnt ceolchoirmeacha a dhéanamh, ghlac siad leis. Mhínigh Moya go ndeachaigh “sé síos go maith nuair a rinne muid an chéad chamchuairt le tríocha cathair. Nuair a rinne muid an cheolchoirm dheireanach sa Philharmonic Hall i mBeirlín, tugadh ‘standing ovation’ dúinn. Chuaigh muid isteach go dtí an seomra glas agus d’amharc muid ar a chéile agus dúirt muid ansin gur chóir dúinn dul proifisiúnta.”

Ba sa Ghearmáin a bhí siad nuair a fuair siad an scéala go raibh Top of the Pops sa tóir orthu. I ndiaidh do ‘Theme From Harry’s Game’ dul isteach i gcairteacha na Breataine ag uimhir 46, léim sé go huimhir 11 an tseachtain dár gcionn. 

“B’éigean dúinn dhá choirm cheoil a chur siar le Top of the Pops a dhéanamh. Anois, caithfidh tú smaoineamh, bhí muidne i sean-Transit van. Bhí drochaimsir ann agus bhí an t-oighear taobh istigh den veain, in áit ar an taobh amuigh. Nuair a shroich muid Londain, tháinig limo fánár gcoinne. San am sin, in 1982, bhí sin saoithiúil. Bhí muidne ag léim amach ‘s isteach sa limo ag tógáil pictiúir. Cuireadh isteach in óstán galánta muid. Bhí iontas an domhain orainn, go háirithe agus muid ag ceol amhrán i nGaeilge,” a dúirt Moya. Ó shin ar aghaidh ní raibh aon stop leo. 

Ní hé teanga an amhráin amháin a sheas amach. Chuaigh an fhuaim agus an stíl ar leith atá ag Clannad go mór i bhfeidhm ar an phobal. An tseachtain dár gcion, d’éirigh le ‘Theme From Harry’s Game’ uimhir 5 a bhaint amach, i ndiaidh dóibh casadh ar Top of the Pops

Bronnadh duais Ivor Novello ar Clannad don amhrán, agus tá a fhios ag an saol mór cén chríoch a bhí ar an scéal ina dhiaidh sin. Níorbh fhada gur iarradh ar Clannad fuaimrian iomlán a chumadh do Robin of Sherwood, sraith de chuid an BBC, agus saothar a bhuaigh BAFTA dóibh. Rath agus aitheantas domhanda a bhain albam i ndiaidh albaim amach sna blianta ina dhiaidh sin, agus is iomaí gradam agus duais a bhuaigh siad, Grammy agus Gradam Billboard ina measc. 

Sa bhliain 2020, rinne Clannad ceiliúradh ar leathchéad bliain in earnáil an cheoil. Ba iad Clannad an t-aon bhanna a chan i nGaeilge ar Top of the Pops riamh, agus cuimhneofar ar ‘Theme From Harry’s Game’ mar cheann de na hamhráin is tábhachtaí riamh ón tír seo. 

Níos mó

Cláraigh do nuachtlitir PEIG