Baile
Aoisghrúpaí
> 4 Bliain
Ainmneacha Gaeilge
Naíonraí
Ag úsáid Gaeilge le do pháistí
Ag tógáil páistí le Gaeilge taobh amuigh den Ghaeltacht
Ag Tógáil Páistí le Gaeilge sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
4 > 12 Bliain
Gaelscoileanna
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
An Ghaelbhratach
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
12 > 18 Bliain
Gaelcholáistí
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
5 leid nuair atá tú ag dul chun na Gaeltachta
An Ghaelbhratach
Féilte
Ag úsáid d’ainm as Gaeilge
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
18 > 22 Bliain
Cumainn Ghaelacha & Aontais Mhac Léinn
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
22+ Bliain
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
Ag foghlaim na Gaeilge
Ranganna Gaeilge do Dhaoine Fásta
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Féilte
Saoire sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
Ag labhairt Gaeilge le do gharpháistí
Pobal
Nuachtlitir PEIG.ie
Ar díol agus ar cíos sa Ghaeltacht
10 bhFáth le Clárú don Eolaire Gnó
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Sloinnte
An Ghaeltacht
Grúpaí Pobail
Na Lárionaid Ghaeilge
Na Ceanneagraíochtaí
Féilte
Seachtain na Gaeilge le Energia
Imeachtaí Ardú Feasachta
Leabhair Ghaeilge
An Chaint
Oifigigh Gaeilge i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS)
7 dtreoir le bheith níos sábháilte ar líne
Foghlaim
Ag foghlaim na Gaeilge
Naíonraí
Gaelcholáistí
Gaelscoileanna
An Ghaeilge i Scoileanna Béarla
Foghlaim Gaeilge mar dhuine fásta
Téarmaíocht agus Gramadach ar líne
Ranganna
Seirbhísí Gaeilge do Scoileanna
Cearta
Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
Cairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha & Mionlaigh
Straitéisí Gaeilge ó Thuaidh is ó Dheas
Seirbhísí ar fáil as Gaeilge
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Feachtasaíocht
Taighde Gaeilge
Ag úsáid Gaeilge le seirbhísí stáit
An Coimisinéir Teanga
6 fhorbairt teicneolaíoctha atá ó chainteoirí na Gaeilge
Fostaíocht
Leabhrán Ghairmeacha le Gaeilge
Gairmeacha le Gaeilge san Eoraip
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
CV Samplach Gaeilge
Ag lorg poist leis an nGaeilge
Cé hiad na fostóirí Gaeilge is mó?
Comhairle agallaimh do phost le Gaeilge
5 leid d’fhísagallaimh
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Folúntais
Físeáin: ‘Do Ghairm le Gaeilge’
Ceisteanna Coitianta
Baile
Aoisghrúpaí
> 4 Bliain
Ainmneacha Gaeilge
Naíonraí
Ag úsáid Gaeilge le do pháistí
Ag tógáil páistí le Gaeilge taobh amuigh den Ghaeltacht
Ag Tógáil Páistí le Gaeilge sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
4 > 12 Bliain
Gaelscoileanna
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
An Ghaelbhratach
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
12 > 18 Bliain
Gaelcholáistí
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
5 leid nuair atá tú ag dul chun na Gaeltachta
An Ghaelbhratach
Féilte
Ag úsáid d’ainm as Gaeilge
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
18 > 22 Bliain
Cumainn Ghaelacha & Aontais Mhac Léinn
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
22+ Bliain
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
Ag foghlaim na Gaeilge
Ranganna Gaeilge do Dhaoine Fásta
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Féilte
Saoire sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
Ag labhairt Gaeilge le do gharpháistí
Pobal
Nuachtlitir PEIG.ie
Ar díol agus ar cíos sa Ghaeltacht
10 bhFáth le Clárú don Eolaire Gnó
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Sloinnte
An Ghaeltacht
Grúpaí Pobail
Na Lárionaid Ghaeilge
Na Ceanneagraíochtaí
Féilte
Seachtain na Gaeilge le Energia
Imeachtaí Ardú Feasachta
Leabhair Ghaeilge
An Chaint
Oifigigh Gaeilge i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS)
7 dtreoir le bheith níos sábháilte ar líne
Foghlaim
Ag foghlaim na Gaeilge
Naíonraí
Gaelcholáistí
Gaelscoileanna
An Ghaeilge i Scoileanna Béarla
Foghlaim Gaeilge mar dhuine fásta
Téarmaíocht agus Gramadach ar líne
Ranganna
Seirbhísí Gaeilge do Scoileanna
Cearta
Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
Cairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha & Mionlaigh
Straitéisí Gaeilge ó Thuaidh is ó Dheas
Seirbhísí ar fáil as Gaeilge
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Feachtasaíocht
Taighde Gaeilge
Ag úsáid Gaeilge le seirbhísí stáit
An Coimisinéir Teanga
6 fhorbairt teicneolaíoctha atá ó chainteoirí na Gaeilge
Fostaíocht
Leabhrán Ghairmeacha le Gaeilge
Gairmeacha le Gaeilge san Eoraip
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
CV Samplach Gaeilge
Ag lorg poist leis an nGaeilge
Cé hiad na fostóirí Gaeilge is mó?
Comhairle agallaimh do phost le Gaeilge
5 leid d’fhísagallaimh
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Folúntais
Físeáin: ‘Do Ghairm le Gaeilge’
Ceisteanna Coitianta
fuinneog-ar-leith-ar-shaol-eile-ar-fad-e-‘nollaig-oileanach’

Fuinneog ar leith ar shaol eile ar fad é ‘Nollaig Oileánach’

| Maitiu O Coimin | ,

Cuireann Mícheál Ó Conghaile síos ina leabhar nua Nollaig Oileánach ar an Nollaig mar a chaití í ina áit dhúchais, Inis Treabhair i gCeantar na nOileán, agus é ag fás aníos i seascaidí agus seachtóidí an chéid seo caite agus is fuinneog ar leith atá sa leabhairín beag ar shaol nach bhfuil chomh fada sin uainn ach ar geall le saol eile ar fad í. 

Tá pictiúr lándaite beoga cruthaithe ag Mícheál den saol san oileán Gaeltachta caoga bliain ó shin lena chur síos saibhir ar ghnáthimeachtaí agus imeachtaí speisialta a tharlaíodh aimsir na Nollag – idir sciúradh an tí roimh an bhféile agus mharú na muice don bhéile. 

Is deacair a rá cén fáth ar thaitin leabhar chomh beag simplí chomh mór sin liom ach is dóigh liom go mbaineann sé le tábhacht na Nollag féin in Éirinn agus an bealach gur mar a chéile a bheag nó a mhór a bhí cuid den fhéile do chuile dhuine sa tír – idir oileánach agus tíreánach, idir ghasúiríní na seascaidí agus ghasúiríní na nóchaidí.

Bhí mé féin i mo ghasúr sna 1990idí agus sna 2000idí, ach d’aithin mé go leor de mo Nollaigín féin sa leabhar seo agus ba mhó a d’aithin mé de Nollaigí m’athar cé nár oileánach agus go raibh sé bliana déag aige ar Mhícheál Ó Conghaile. Chuir go leor de na scéilíní agus na nósanna a luann Mícheál in Nollaig Oileánach na scéilíní agus na nósanna a luadh m’athair faoina Nollaig Tíreánach féin, agus faoina shaol tíreánach trí chéile. 

Chuir an leabhar dhá leabhar eile a thaitin go mór liom i gcuimhne freisin – An Nollaig Thiar le Breandán Ó hEithir (Cló Iar-Chonnacht, 2016) agus An Irish Christmas le Stephen Newman (The History Press, 2016). Ní fhéadfaí gan cuimhneamh ar leabhar Uí Eithir, is dóigh, agus an téama ceannan céanna idir chamáin – an Nollaig in oileán Gaeltachta i nGaillimh san am a caitheadh. Níl ann ach gur ré eile atá i gceist, cé gur beag eatarthu in amantaí. 

Leabhairín an-bheag atá ann, gan ann ach beagán 130 leathanach nó mar sin, agus sé cinn déag acu sin lán grianghraf den oileán agus dá muintir. Mar is dual do Mhícheál Ó Conghaile, is i stíl nádúrtha réchúiseach sholéite atá an leabhar scríofa, agus shílfeadh an léitheoir gur cois tine a bheadh sé, ag éisteacht leis an oileánach ag dul síos bóithrín na smaointe. Fiú na scéilín nach bhfuil chomh deas sin – marú na muice nó an saol gan leithreas ceart, mar shampla –  tá cur síos cruinn beacht ar an méid a dhéantaí ar bhealach nach gcuirfeadh isteach ar an léitheoir is goilliúnaí amuigh. 

Tá Nollaig Oileánach théis mé a spreagadh dhá rud a dhéanamh – mo chuimhní cinn féin ar Nollaig na Nóchaidí a bhreacadh síos sa dialann atá á coinneáil agam ó bhí mé sna déaga, agus turas sa gcadhc a thabhairt isteach go hInis Treabhair, áit nach raibh mé riamh cheana. 

Is féidir Nollaig Oileánach a cheannacht anseo.

Níos mó

Cláraigh do nuachtlitir PEIG