Home
Age Groups
Age Group > 4
Irish Names
Playgroups
Using Irish with your Children
Raising Children with Irish Outside the Gaeltacht
Raising Children through Irish in the Gaeltacht
Support, Services & Facilities
Age Group 4 > 12
All-Irish Primary Schools
Benefits of All-Irish Education
Summer Colleges
The Gaelbhratach
Festivals
Support, Services & Facilities
Benefits of All-Irish Education
Age Group 12 > 18
All-Irish Secondary Schools
Benefits of All-Irish Education
Summer Colleges
The Gaelbhratach
Festivals
Using Your Irish Name
Benefits of All-Irish Education
Support, Services & Facilities
Age Group 18 > 22
Irish Societies & Student Unions
Learn Irish: 18-22 year olds
Irish Third Level Courses
Festivals
Support, Services & Facilities
Age Group 22+
Careers With Irish
Classes for Adults
Get Involved
Conversation Circles
Festivals
Support, Services & Facilities
Speaking to Your Grandchildren
Community
Conversation Circles
The Gaeltacht
Community Groups
Irish Language Centres
Sloinne
5 Tips
Organisations
Festivals
Seachtain na Gaeilge
Awareness Events
Irish Language Books
Learn
Learn Irish
Playgroups
All-Irish Secondary Schools
All-Irish Primary Schools
Irish in English Speaking Schools
Irish Classes for Adults
Irish Classes
Irish Services for Schools
Benefits
Rights
The Official Languages ​​Act 2003
The European Charter for Minority Languages
The 20 Year Strategy in the North
Services Available in Irish
Get Involved with Conradh na Gaeilge
Campaigns
Research and Submissions
Using Irish State Services
Irish Language Commissioner
Working With Irish
Irish language jobs (Europe)
Irish language jobs (Ireland)
Jobs
Irish Language Careers Booklet
Jobs
  • Home
  • National
  • An dlí sáraithe ag RTÉ agus 99.3% dá sceideal i mBéarla amháin – cinneadh an Choimisinéara Teanga
an-dli-saraithe-ag-rte-agus-99.3-da-sceideal-i-mbearla-amhain-cinneadh-an-choimisineara-teanga

An dlí sáraithe ag RTÉ agus 99.3% dá sceideal i mBéarla amháin – cinneadh an Choimisinéara Teanga

Sháraigh RTÉ an dlí craolacháin maidir lena dhualgas i leith na Gaeilge agus 99.3% dá sceideal teilifíse i mBéarla amháin, de réir imscrúdú a rinne an Coimisinéir Teanga.

Dúirt an Coimisinéir Teanga Rónán Ó Domhnaill go bhfágann an líon “thar a bheith easnamhach” clár teilifíse Gaeilge a chraoltar ar RTÉ go bhfuil an craoltóir “ag sárú an Achta Craolacháin” agus “ar neamhréir le toil Thithe an Oireachtais”.

Dúirt an Coimisinéir ina thuarascáil bhliantúil a foilsíodh ar maidin go raibh an t-imscrúdú faoi RTÉ ar cheann de na himscrúduithe is tábhachtaí atá déanta ag a oifig ó bunaíodh í.

Fuarthas amach le linn imscrúdú an Choimisinéara nach raibh ach 0.7% de sceideal iomlán teilifíse RTÉ in 2017 ina gcláir Ghaeilge.

De na 18,657 uair a chloig de chláir theilifíse a craoladh ar chainéil RTÉ sa bhliain 2017, ní raibh ach 123 uair an chloig de chláir Ghaeilge i gceist.

Mar bharr air sin, dúirt an Coimisinéir go raibh seánraí áirithe gur fíorbheagán clár Gaeilge a craoladh iontu má craoladh aon chlár Gaeilge.

Dúirt an Coimisinéir go raibh soláthar á dhéanamh i nGaeilge ag RTÉ i réimse na nuachta Gaeilge ach go mba léir nár cuireadh cláir cúrsaí reatha ar fáil i nGaeilge “in ainneoin dualgas soiléir reachtúil a bheith ann é sin a dhéanamh”.

De réir an Achta Craolacháin ní foláir do RTÉ “réimse cuimsitheach clár” a chur ar fáil i mBéarla agus i nGaeilge.

“Má bhí “réimse cuimsitheach” clár á chur ar fáil i mBéarla, ba ríléir nach raibh “réimse cuimsitheach” clár á chur ar fáil i nGaeilge,” a dúirt an Coimisinéir Teanga.

“Léiríonn torthaí an fhiosraithe nach bhfuil ach 0.7% de na cláir theilifíse ar RTÉ sonraithe mar chláir Ghaeilge. Nó, i bhfocail eile, gur i mBéarla amháin atá thart ar 99% de na cláir theilifíse ar an stáisiún,” a dúirt an Coimisinéir Teanga, Rónán Ó Domhnaill.

Cé go bhfuil amhras le fada ann nach bhfuil a ndualgas i leith na Gaeilge á chomhlíonadh ag RTÉ, seo an chéad uair imscrúdú foirmiúil a bheith déanta maidir leis na dualgais ó thaobh na Gaeilge de atá leagtha síos san Acht Craolacháin.

Bhí an dualgas sin ‘réimse cuimsitheach clár’ a chur ar fáil sa dá theanga lárnach i gcinneadh an Choimisinéara.

“Ach dá mba “réimse cuimsitheach clár” a bhí á chur ar fáil i mBéarla agus i nGaeilge, bheadh tréithe áirithe a bhaineann leis an gcáilíocht sin ag roinnt leis an soláthar a bhí á dhéanamh sa dá theanga lena bhféadfaí “réimse cuimsitheach” a aithint agus bheadh coibhéis ghinearálta le tabhairt faoi deara nó le sonrú ar thréithe an dá sholáthar. Níl coibhéis ar bith den sórt sin ann,” a dúirt an Coimisinéir Teanga Rónán Ó Domhnaill.

Mhaígh RTÉ le linn an imscrúduithe go raibh a ndualgas reachtúil maidir le cláir a chur ar fáil i nGaeilge á chur ar fáil acu. Chun tacú leis an áiteamh sin, luaigh siad RTÉ Raidió na Gaeltachta, Rannóg na gClár Gaeilge, an tseirbhís nuachta trí Ghaeilge, an soláthar reachtúil clár a dhéanann siad do TG4 agus an úsáid a bhaintear as an nGaeilge “ina chuid gníomhaíochtaí éagsúla”.

Mhaígh lucht an chraoltóra chomh maith go raibh méadú leanúnach tagtha ar chaiteachas RTÉ ar ábhar Gaeilge, ó €21.262 milliún sa bhliain 2014 go dtí €24.455 milliún sa bhliain 2017 agus gur ceapadh Grúpcheannasaí Gaeilge den chéad uair in 2014. Tugadh cuntas chomh maith don Choimisinéir ar chur i bhfeidhm Phlean Gníomhaíochta Meáin Ghaeilge RTÉ 2015-2019.

Dúirt RTÉ gur mhian leo níos mó infheistíochta i réimse na Gaeilge, na drámaíochta, na heolaíochta, agus i gcláir do leanaí agus cláir cultúrtha “ach gur fhág na srianta daingne caiteachais faoina bhfuiltear ag feidhmiú nárbh fhéidir é sin a dhéanamh san am i láthair”.

Thug RTÉ le fios gur caitheadh €12.77 milliún ar chláir raidió as Gaeilge sa bhliain 2017 agus gur bhain 90.7% de sin le Raidió na Gaeltachta. Rialaigh an Coimisinéir Teanga go raibh a ndualgas teanga a chomhlíonadh ag RTÉ i gcás a seirbhísí raidió “a bhuíochas sin, den chuid is mó, ar chuimsitheacht sheirbhís Raidió na Gaeltachta”.

Mhol an Coimisinéir go n-ullmhódh RTÉ plean feidhmithe lena chinntiú go gcloífí feasta lena ndualgas i leith na Gaeilge agus go gcuirfí an plean sin faoina bhráid taobh istigh de shé mhí.

De réir thuarascáil bliantúil an Choimisinéara don bhliain 2018 fuair a oifig 634 gearán ón bpobal anuraidh, laghdú beag 0.63% ar líon na ngearán ó in 2017.

Bhain formhór na ngearán sin le heaspa Gaeilge ar shuíomhanna idirlín, ar fhoirmeacha iarratais, ar chomharthaíocht agus ar stáiseanóireacht. Thángthas ar réiteach go neamhfhoirmiúil i gcás fhormhór mór na ngearán.

Dúirt an Coimisinéir Teanga Rónán Ó Domhnaill nár bhain beagnach leath de na gearáin a fuair a oifig anuraidh le hAcht na dTeangacha Oifigiúla, léiriú, a dúirt sé, ar an bpráinn a bhaineann leis an reachtaíocht sin a láidriú.

“Léiríonn sé seo, an athuair, an gá práinneach le leasú a dhéanamh ar Acht na dTeangacha Oifigiúla chun cinntiú go bhfuil sé oiriúnach dá fheidhm agus ag freagairt do riachtanais na ndaoine ar mian leo seirbhísí trí Ghaeilge a fháil ón Stát.

“Faoi láthair tá difear soiléir le brath idir céard atá ag teastáil uathu siúd atá ag lorg seirbhís stáit trí Ghaeilge agus an méid a fhaigheann siad. Caithfear aghaidh a thabhairt air seo trí Acht Teanga níos láidre agus níos éifeachtaí a thabhairt chun cinn chomh luath agus is féidir. “

Níos mó
Nuacht – Tuairisc.ie | Tuairisc .ie

tuairisc.ie

Sign up for the PEIG newsletter

  • Conradh na Gaeilge
  • Foras na Gaeilge