Home
Age Groups
Age Group > 4
Irish Names
Playgroups
Using Irish with your Children
Raising Children with Irish Outside the Gaeltacht
Raising Children through Irish in the Gaeltacht
Support, Services & Facilities
Age Group 4 > 12
All-Irish Primary Schools
Benefits of All-Irish Education
Summer Colleges
The Gaelbhratach
Festivals
Support, Services & Facilities
Benefits of All-Irish Education
Age Group 12 > 18
All-Irish Secondary Schools
Benefits of All-Irish Education
Summer Colleges
The Gaelbhratach
Festivals
Using Your Irish Name
Benefits of All-Irish Education
Support, Services & Facilities
Age Group 18 > 22
Irish Societies & Student Unions
Learn Irish: 18-22 year olds
Irish Third Level Courses
Festivals
Support, Services & Facilities
Age Group 22+
Careers With Irish
Classes for Adults
Get Involved
Conversation Circles
Festivals
Support, Services & Facilities
Speaking to Your Grandchildren
Community
Conversation Circles
The Gaeltacht
Community Groups
Irish Language Centres
Sloinne
5 Tips
Organisations
Festivals
Seachtain na Gaeilge
Awareness Events
Irish Language Books
Learn
Learn Irish
Playgroups
All-Irish Secondary Schools
All-Irish Primary Schools
Irish in English Speaking Schools
Irish Classes for Adults
Irish Classes
Irish Services for Schools
Benefits
Rights
The Official Languages ​​Act 2003
The European Charter for Minority Languages
The 20 Year Strategy in the North
Services Available in Irish
Get Involved with Conradh na Gaeilge
Campaigns
Research and Submissions
Using Irish State Services
Irish Language Commissioner
Working With Irish
Irish language jobs (Europe)
Irish language jobs (Ireland)
Jobs
Irish Language Careers Booklet
Jobs
  • Home
  • Teanga
  • ‘Cuirimis i gcoinne thíorántacht uile-láithreach an Bhéarla’
<a-href="https://nos.ie"-class="credit-nos"-target="-blank"-rel="noopener-noreferrer"></a>-‘cuirimis-i-gcoinne-thiorantacht-uile-laithreach-an-bhearla’

‘Cuirimis i gcoinne thíorántacht uile-láithreach an Bhéarla’

Tá céad duine mór le rá i saol acadúil agus liteartha na Fraince tar éis a n-ainm a chur le colún ar an nuachtán Le Parisien ag impí ar uachtarán na Fraince, Émmanuel Macron, tacú leis an bhFraincis agus éirí as an nós atá aige tús áite a thabhairt don Bhéarla.

Ón uair a tháinig Macron i gcumhacht, tá olc á chur aige ar thírghráthóirí na Fraince mar gheall ar an dúil chráite a bhíonn air a líofacht sa Bhéarla a thaispeáint don saol: cuirtear ina leith go dtapaíonn sé chuile dheis Béarlachas a úsáid in óráidí agus in agallaimh agus go dtiontaíonn sé ar an mBéarla a luaithe agus is féidir leis nuair atá sé ag labhairt le ceannairí domhanda eile nó leis na meáin.

Tá drochbhail ar an bhFraincis, í múchta ag an mBéarla agus a raon úsáide á chúngú dá bharr — sin a deirtear sa cholún in Le Parisien. Tá eagla ar lucht scríofa an cholúin go bhfuil muintir na Fraince ag géilleadh don ionradh teangeolaíoch seo agus go bhfuil a bhféiniúlacht agus a bhféinmheas á gcreimeadh dá bharr. 

Dar le húdar an cholúin gur gá do Macron an fód a sheasamh ar son na Fraincise i gcoinne rabharta an Bhéarla agus gur féidir leis amhlaidh a dhéanamh trí ghníomhartha áirithe a thógáil.

 

1 Éirí as an mBéarla a úsáid agus é ar cuairt thar lear. Tá an Fhraincis fós ina mórtheanga dhomhanda agus tuiscint fhorleathan ag daoine uirthi — níl aon chúis mhaith ann nach mbainfeadh Macron úsáid aisti dá bharr.

2 Éirí as an mBéarla a úsáid sa Fhrainc féin, drochnós a laghdaíonn ar an seans go mbainfidh cuairteoirí triail as an bhFraincis — más amhlaidh go bhfuil a dteanga féin tréigthe ag na Francaigh, tuige a gcuirfeadh eachtrannaigh dua orthu féin í a fhoghlaim?

3 Dlíthe a chur i bhfeidhm a thabharfadh tús áite don Fhraincis agus a chuirfeadh san áireamh an staid leochaileach ina bhfuil an teanga i réimsí áirithe saoil mar gheall ar bhrú ón mBéarla. Ní mór a shonrú d’údaráis náisiúnta agus áitiúla na tíre céard iad na cumhachtaí atá acu chun dul i ngleic le drochstaid na Fraincise.

4 Tá an Béarla á oirniú mar dhara teanga oifigiúil an náisiúin: caithfear deireadh a chur leis an gclaonadh féinmharfach seo i dtreo an Bhéarla i saol poiblí na tíre. Anuas air sin, ba cheart deireadh le hábhair áirithe a bheith á múineadh trí mheán an Bhéarla i scoileanna áirithe, ar ‘gnás náireach’ é.

Deir lucht scríofa an cholúin nach mór do Macron dea-shampla a léiriú ar an gceist seo don chuid eile de na tíortha ina labhraítear Fraincis.

Rud eile a chuireann olc ar lucht scríofa an cholúin ná gur mhol Macron an Béarla le déanaí as a bheith ar an teanga is fearr cumarsáide ar domhan. Dar leo nach fíor seo — is í an Fhraincis an teanga is bisiúla agus is feidhmiúla i gcuid mhór den Afraic a bhfuil borradh eacnamaíoch faoi, agus is amhlaidh an scéal é in Québec, a deir siad. Go deimhin, moltar do Macron sampla Québec a lorg, áit a bhfuil dlíthe curtha i bhfeidhm a thugann tosaíocht don Fhraincis agus do chainteoirí Fraincise chun iad a chosaint ó uileláithreacht an Bhéarla.

Beidh le feiceáil má thugann Macron aon aird ar an achainí seo: cuirtear ceanndánacht agus éirí in airde ina leith agus deirtear nach n-éisteann sé le comhairle go dtí go mbíonn sé ródhéanach. 

Mar sin féin, tá droch-chlú an choimeádachais ar chuid de chosantóirí na Fraincise, agus ní thugann pobal na Fraince mórán airde ar chomhairle an Académie Francaise, coimisiún rialtais a bhfuil sé de chúram air focail nua-chumtha Fraincise a chur chun cinn in áit an Bhéarlachais. 

Mar shampla, ní raibh an Académie sásta ‘smartphone’ a scaoileadh isteach sa teanga, agus mhol siad ‘un mobile multifonction’ ina áit, téarma fadálach nár ghlac an gnáthphobal leis. 

In 2017, rialaigh an Académie i gcoinne focail Bhéarla a úsáid, amhail ‘gamer’,dark web’ agus ‘fake news’. Ina n-áit siúd, dúradh leis an Francaigh ‘joueur’, ‘internet clandestin’ agus ‘infofox’ a úsáid. Arís, ní raibh glacadh forleathan leis na téarmaí malartacha i measc an phobail agus cloítear i gcónaí leis na téarmaí Béarla sa ghnáthchaint.

Ach léiríonn an colún a foilsíodh ar Le Parisien nach bhfuil an cath teangeolaíoch seo thart go fóill agus go leanfaidh caomhnóirí na Fraincise leo ag troid ar son a dteanga agus ar son a bhféiniúlacht náisiúnta gan stad gan staonadh.

Níos mó

Sign up for the PEIG newsletter

  • Conradh na Gaeilge
  • Foras na Gaeilge