Home
Age Groups
Age Group > 4
Irish Names
Playgroups
Using Irish with your Children
Raising Children with Irish Outside the Gaeltacht
Raising Children through Irish in the Gaeltacht
Support, Services & Facilities
Age Group 4 > 12
All-Irish Primary Schools
Benefits of All-Irish Education
Summer Colleges
The Gaelbhratach
Festivals
Support, Services & Facilities
Benefits of All-Irish Education
Age Group 12 > 18
All-Irish Secondary Schools
Benefits of All-Irish Education
Summer Colleges
The Gaelbhratach
Festivals
Using Your Irish Name
Benefits of All-Irish Education
Support, Services & Facilities
Age Group 18 > 22
Irish Societies & Student Unions
Learn Irish: 18-22 year olds
Irish Third Level Courses
Festivals
Support, Services & Facilities
Age Group 22+
Careers With Irish
Classes for Adults
Get Involved
Conversation Circles
Festivals
Support, Services & Facilities
Speaking to Your Grandchildren
Community
Conversation Circles
The Gaeltacht
Community Groups
Irish Language Centres
Sloinne
5 Tips
Organisations
Festivals
Seachtain na Gaeilge
Awareness Events
Irish Language Books
Learn
Learn Irish
Playgroups
All-Irish Secondary Schools
All-Irish Primary Schools
Irish in English Speaking Schools
Irish Classes for Adults
Irish Classes
Irish Services for Schools
Benefits
Rights
The Official Languages ​​Act 2003
The European Charter for Minority Languages
The 20 Year Strategy in the North
Services Available in Irish
Get Involved with Conradh na Gaeilge
Campaigns
Research and Submissions
Using Irish State Services
Irish Language Commissioner
Working With Irish
Irish language jobs (Europe)
Irish language jobs (Ireland)
Jobs
Irish Language Careers Booklet
Jobs
  • Home
  • Plean
  • Pleanáil teanga na Briotáinise
<a-href="https://meoneile.ie/"-class="credit-meon-eile"-target="-blank"-rel="noopener-noreferrer"></a>-pleanail-teanga-na-briotainise

Pleanáil teanga na Briotáinise

Seaghan Mac an tSionnaigh

Bhí suirbhé áirithe faoin bpleanáil teanga ina ábhar comónta cainte agus seal á chaitheamh i gceantar na Gaeltachta Láir i dTír Chonaill agam an mhí seo caite. D’fheicinn fógraí ar thaobh an bhóthair a d’fhéach le rannpháirtíocht an phobail a mhealladh agus dealraíonn sé anois ó thuairisc a foilsíodh ar shuíomh idirlín RTÉ ar an 20 Lúnasa ná gur 730 duine a chuir a dtuairim ar fáil don chéim seo den phleanáil teanga sa réigiún. Cleas cliste sochtheangeolaíoch is ea a leithéid – is é an teip a bheidh i ndán d’aon phlean teanga nach dtugann le tuiscint do phobal na mionteangan gur leo agus gur ar mhaithe leo iad na bearta a dtabharfar fúthu amach anseo.

Tá sé suimiúil le tabhairt fé ndear go bhfuil cur chuige mar é á chleachtadh ag pleanálaithe teanga na Briotáinise i láthair na huaire chomh maith. Sa bhFrainc gan dabht a labhraítear an Bhriotáinis, teanga a bhfuil gaol gairid go leor aici leis an mBreatnais agus leis an gCoirnis. Teangacha Ceilteacha Briotaineacha iad na trí theanga sin – teangacha Ceilteacha Gaelacha iad an Ghaeilge, an Ghàidhlig agus an Mhanainnis.

Dála na dteangacha Ceilteacha eile, tá a dóthain den chos ar bolg agus den bhiogóideacht feicthe ag an mBriotáinis, agus an teanga ag meath léithi de dheasca na drochíde a tugadh di in imeacht na gcéadta.

Impireacht chumhachtach ab ea an Fhrainc sa naoú haois déag tráth inarbh í an Fhraincis an teanga ba mhó tionchar ar domhan, d’fhéadfaí a rá. Drochmheas ceart a bhíodh ag na himpiriúlaithe Francacha ar aon cheann de theangacha eile na tíre, agus iarrachtaí coinsiasacha éagsúla á ndéanamh acu ar iad a dhíbirt dá réir sin.

“Soyez propres, parlez francais” nó “bígí glan, labhraígí Fraincis” an fháilte a chuirtí roimh chainteoirí óga Briotáinise, Bascaise, Ocsatáinise srl a théadh ar scoileanna náisiúnta. “Il est defendu de parler breton et de cracher a terre” (= “níl cead Briotáinis a labhairt ná eile a chaitheamh ar an talamh”) ceann de na manaí ciníocha a dhírigh isteach ar an mBriotáinis go sonrach:

Is é an bád bán a bhí i ndán do shaoránaigh Fhrancacha ó éagsúlacht cúlraí teangan, agus ar theacht i dtír dóibh, is í an Fhraincis a bheadh mar lingua franca sa Nua-Fhrainc nó i gCeanada Francach mar a thugtar anois air. Seanscéal é seo a thuigeann muintir na hÉireann go dianmhaith.

Is é an Ofis Publik ar Brezhoneg (Oifig Phoiblí na Briotáinise) atá freagrach as cur chun cinn na Briotáinise sa lá atá inniubh ann, agus ba é stiúrthóir na heagraíochta úd a chuir tús le sraith cruinnithe poiblí a reáchtáladh ar fud na Briotáine d’fhonn tuairim an phobail ar cheist na teanga a fhiosrú. In Karhaez na Briotáine a tharla an chéad eagrán sa tsraith i mí Eanáir, agus an méid seo á rá ag stiúrthóir an Ofis Publik ar Brezhoneg Fulup Jakez:

“Beidh mé ag taisteal ar fud na Briotáine le linn don taighde seo a bheith á chur i gcrích agam. Is é an sprioc a bhaineann leis an taighde ná tuairim a fháil ar staid reatha na Briotáinise sula dtabharfar faoi thograí a bhaineann leis an bpleanáil teanga.”

Meastar go bhfuil beagán os cionn 200,000 cainteoir Briotáinise ann, figiúr arb ionann é agus 5% de dhaonra iomlán na Briotáine. Tá dúichí áirithe de chuid na Briotáine inar cainteoirí Briotáinise suas le 25% den daonra – Meán-Iarthar na Briotáine ina eiseamláir de cheantair “Ghaeltachta” láidre na Briotáine. Ar a shon sin agus uile, ní théann ach deich faoin gcéad de dhaltaí scoile ar scoil lán-Bhriotáinise sa dúthaigh áirithe sin, agus tá seachadadh na Briotáinise i gceantair mar seo faoi bhagairt dá réir sin. Cuirim i gcás gur seachtó bliain an aois mheánach i measc lucht labhartha na Briotáinise ar fad.

Ar an láimh eile de, tá áiteanna eile mar Vannes ann nach maireann de chainteoirí dúchais Briotáinise iontu ach 1% de dhaonra na háite, ach a thuairiscíonn fás as cuimse a bheith ag teacht ar líon na ndaltaí a fhreastalaíonn ar scoileanna diwan. Is gearr anois go n-osclófar an dara hardscoil diwan d’fhonn freastal ar an éileamh in Vannes, baile nach bhfuil chomh mór le Port Láirge ó thaobh daonra, agus gan i bPort Láirge ach an t-aon Ghaelcholáiste amháin.

Ur yezh hepken n’eo ket a-walc’h mana spreagúil na scoileanna diwan – “ní leor aon teanga amháin go deo”. Guífeam gach rath orthu!

Níos mó

Sign up for the PEIG newsletter

  • Conradh na Gaeilge
  • Foras na Gaeilge