Home
FAQ's
Age Groups
Age Group > 4
Irish Names
Playgroups
Using Irish with your Children
Raising Children with Irish Outside the Gaeltacht
Raising Children through Irish in the Gaeltacht
Support, Services & Facilities
Age Group 4 > 12
All-Irish Primary Schools
Benefits of All-Irish Education
Summer Colleges
The Gaelbhratach
Festivals
Support, Services & Facilities
Benefits of All-Irish Education
Age Group 12 > 18
All-Irish Secondary Schools
Benefits of All-Irish Education
Summer Colleges
The Gaelbhratach
Festivals
Using Your Irish Name
Benefits of All-Irish Education
Support, Services & Facilities
Age Group 18 > 22
Irish Societies & Student Unions
Learn Irish: 18-22 year olds
Irish Third Level Courses
Festivals
Support, Services & Facilities
Age Group 22+
Careers With Irish
Classes for Adults
Get Involved
Conversation Circles
Festivals
Support, Services & Facilities
Speaking to Your Grandchildren
Community
Conversation Circles
The Gaeltacht
Community Groups
Irish Language Centres
Sloinne
5 Tips
Organisations
Festivals
Seachtain na Gaeilge
Awareness Events
Irish Language Books
Learn
Learn Irish
Playgroups
All-Irish Secondary Schools
All-Irish Primary Schools
Irish in English Speaking Schools
Irish Classes for Adults
Irish Classes
Irish Services for Schools
Benefits
Rights
The Official Languages ​​Act 2003
The European Charter for Minority Languages
The 20 Year Strategy in the North
Services Available in Irish
Get Involved with Conradh na Gaeilge
Campaigns
Research and Submissions
Using Irish State Services
Irish Language Commissioner
Working With Irish
Irish language jobs (Europe)
Irish language jobs (Ireland)
Jobs
Irish Language Careers Booklet
Jobs

Gnéithe coitianta a bhaineann le logainmneacha na hÉireann

Den chuid is mó, bíonn brí ag logainmneacha na hÉireann agus is minic go ndéantar tagairt do stair, tíreolaíocht agus tírdhreach an cheantair sa bhrí sin.

Feictear tagairtí áirithe arís agus arís eile timpeall na hÉireann agus seo na gnéithe coitianta de logainmneacha na hÉireann le mínithe agus samplaí. Is suimiúil an rud é a fheiceáil go mbíonn brí ag na focail agus freisin go bhfeictear cuid acu ó cheann ceann na tíre. 

Abhainn

Tagraíonn an focal ‘abhainn’ i logainm d’abhainn nó ‘river’ mar a cheapfá! Tá sé níos coitianta in iarthar na tíre agus feictear an focal abhainn san fhoirm ‘abha’ chomh maith.

Samplaí: Srón Abhann (Ciarraí), An Abhainn Dubh (Loch Garman) agus Baile idir Dhá Abhainn (Sligeach)

Ard

An chiall atá leis an bhfocal ard ná ‘height’ agus is aidiacht í freisin a chiallaíonn ‘high’. Is logainm coitianta é agus feictear é mar ainm an chontae i gcás Ard Mhacha agus áiteanna eile.

Samplaí: Ard Pádraig (Luimneach), Ard Raithin (Gaillimh) agus Dún Ard (Cill Mhantáin).

Baile

Feictear an focal baile go mion minic i logainmneacha na hÉireann agus tá sé an-láidir san oirdheisceart. An chiall atá le baile ná ‘town/townland’ mar sin ní nach ionadh go bhfuil sé chomh comónta sin. Tá sé le feiceáil i logainm na príomhchathrach, Baile Átha Cliath.

Samplaí: Baile Átha an Rí (Gaillimh), Baile Bhlainséir (Baile Átha Cliath), Baile Eireoil (Ceatharlach) 

Cill

An bhrí atá le cill ná ‘churchyard’. Is cinnte go bhfuil go leor séipéal in Éirinn agus mar sin, feictear an logainm seo go minic. Tá sé i logainm na gcontaetha Cill Dara, Cill Cheannaigh agus Cill Mhantáin.

Samplaí: Cill Mhichíl (An Clár), Cill Eoghain (Doire), Cill Aodha (Port Láirge) 

Cnoc

Ciallaíonn cnoc ‘hill’ agus tá an logainm seo ar fud na tíre, go háirithe sa Deisceart agus san Iarthar. 

Samplaí: Cnoc an Teampaill (Corcaigh), Cnoc Mhuire (Maigh Eo), Droichead an Chnoic (An Lú) 

Doire

Tagraíonn Doire do ‘oak’ nó coill a bhfuil crainn dharacha ann. Tá contae Dhoire ann agus chomh maith leis sin, tá bailte ann leis an logainm doire ann.

Samplaí: Doire Cúile (Uíbh Fhailí), Doire Leathan (An Cabhán), Teampall Doire (Tiobráid Árann)

Dún

An chiall a bhaineann le dún nó dúnaibh ná ‘fort’ agus tá sé le feiceáil le contae an Dún chomh maith le contae Dhún na nGall. Tá an logainm le feiceáil ar fud na tíre

Samplaí: Cnoc an Dúin (An Mhí), Dún Libhse (Aontroim), Dún Laoghaire (Baile Átha Cliath)

Lios

Tagraíonn lios do ‘ring-fort/enclosure’ a bheith i gceantar áirithe. Feictear an logainm seo san Iarthar agus sa Deisceart go háirithe. 

Samplaí: An Lios Garbh (Ros Comáin), An Lios Liath (An Longfort), Lios Suibhne (Muineachán)

Mór

An bhrí atá ag an bhfocal mór ná ‘big’ agus mar a shamhlófá, tá an logainm seo le feiceáil ó cheann ceann na tíre.

Samplaí: Cluain Mór (Laois), An Tigh Mór (Fear Meanach), An tArd Mór (an Iarmhí) 

Ráth

Nuair a fheictear ráth i logainm, is ag tagairt do ‘ring-fort’ atá sé agus tá an logainm seo ar fud na tíre.

Samplaí: Ráth Thamhnach (Tír Eoghain), An Ráth Bán (Liatroim), Ráth Bheathach (Cill Cheannaigh)

Is féidir tuilleadh eolais a fháil faoi logainmneacha na hÉireann ar Logainm.ie.

Léigh tuilleadh ábhar ó PEIG.ie anseo.

Sign up for the PEIG newsletter

  • Conradh na Gaeilge
  • Foras na Gaeilge