Baile
Aoisghrúpaí
> 4 Bliain
Ainmneacha Gaeilge
Naíonraí
Ag úsáid Gaeilge le do pháistí
Ag tógáil páistí le Gaeilge taobh amuigh den Ghaeltacht
Ag Tógáil Páistí le Gaeilge sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
4 > 12 Bliain
Gaelscoileanna
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
An Ghaelbhratach
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
12 > 18 Bliain
Gaelcholáistí
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
5 leid nuair atá tú ag dul chun na Gaeltachta
An Ghaelbhratach
Féilte
Ag úsáid d’ainm as Gaeilge
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
18 > 22 Bliain
Cumainn Ghaelacha & Aontais Mhac Léinn
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
22+ Bliain
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
Ag foghlaim na Gaeilge
Ranganna Gaeilge do Dhaoine Fásta
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Féilte
Saoire sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
Ag labhairt Gaeilge le do gharpháistí
Pobal
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Sloinne
An Ghaeltacht
Grúpaí Pobail
Na Lárionaid Ghaeilge
Sloinne
Na Ceanneagraíochtaí
Féilte
Seachtain na Gaeilge le Energia
Imeachtaí Ardú Feasachta
Leabhair Ghaeilge
Podchraoltaí Gaeilge
An Chaint
Oifigigh Gaeilge i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS)
7 dtreoir le bheith níos sábháilte ar líne
Foghlaim
Ag foghlaim na Gaeilge
Naíonraí
Gaelcholáistí
Gaelscoileanna
An Ghaeilge i Scoileanna Béarla
Foghlaim Gaeilge mar dhuine fásta
Téarmaíocht agus Gramadach ar líne
Ranganna
Seirbhísí Gaeilge do Scoileanna
Cearta
Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
Cairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha & Mionlaigh
Straitéisí Gaeilge ó Thuaidh is ó Dheas
Seirbhísí ar fáil as Gaeilge
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Feachtasaíocht
Taighde Gaeilge
Ag úsáid Gaeilge le seirbhísí stáit
An Coimisinéir Teanga
6 fhorbairt teicneolaíoctha atá ó chainteoirí na Gaeilge
Fostaíocht
Gairmeacha le Gaeilge san Eoraip
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
CV Samplach Gaeilge
Ag lorg poist leis an nGaeilge
Cé hiad na fostóirí Gaeilge is mó?
Comhairle agallaimh do phost le Gaeilge
Cúrsaí iarchéime Gaeilge do shaol an lae inniu
Cúrsaí bunchéime spéisiúla le Gaeilge
Folúntais
Físeáin: 'Do Ghairm le Gaeilge'
Leabhrán Ghairmeacha le Gaeilge
Nuacht
  • Baile
  • bhfuil
  • An bhfuil sé in am dúinn an ‘cúpla focal’ a thabhairt ar ais?

An bhfuil sé in am dúinn an ‘cúpla focal’ a thabhairt ar ais?

Ciarán Dunbar

“An bhfuil Gaeilge agat?” “Cúpla focal.”

Protestors march for the cupla focail.”

“Ar mhaith an cúpla focal a úsáid? Tar chuig…”

“Ceann Comhairle, this is important so I’ll say it in English…”

“Uaktarawnna Herron, Uaktarawn Kuman Looklass Gayle, I would like to…”

Tá a fhios againn uile go léir cad atá i gceist leis an téarma an ‘cúpla focal’.

An cúpla focal siombalach sin a chloistear ó pholaiteoirí nach bhfuil ar intinn acu cur lena gcuid Gaeilge, cuir i gcás.

Ní dócha go bhfuil mórán measa ag go leor Gaeilgeoirí ar an nós. 

Tá mé ag déanamh go bhfuil smál an bhéalghrá, na hiriseoireachta claonta agus an cur i gcéill glan air.

Baintear úsáid as an téarma ‘cúpla focal’ in amanna mar ghearrscríobh maslach chun a bheag a dhéanamh den Ghaeilge agus aon rud a bhaineann léi.

Ach, ag am céanna, bíonn Gaeilgeoirí an-mhíshásta nuair nach mbacann na polaiteoirí céanna leis an chúpla focal céanna. 

Is doiligh daoine a shásamh. 

Tá ceist úinéireachta ann freisin.

Ní mhothaíonn Gaeilgeoirí gur Gaeilge atá i gceist i ndáiríre. 

Arbh chruinne a rá gur cuid de Bhéarla na hÉireann an cúpla focal?

Ach cad faoin chainteoir dúchais nó líofa? 

Bíonn leisce ar neart Gaeilgeoirí corrfhocal Gaeilge a chaitheamh isteach i ráiteas, i gcomhrá nó i ngnáthimeachtaí an tsaoil, ag scipéad siopa cuir i gcas.

Tá instinn láidir againn ina choinne. Níor mhaith linn triail a bhaint as. 

Fiú go leor de na Gaeil is Gaelaí, mothaíonn siad náire éigin a chuireann bac orthu agus deis acu ‘go raibh maith agat’ a rá agus an ‘scinní látae’ á fháil acu. 

cringe factor ann. 

Ach an drochrud ann féin é? 

Nach bhfuil an instinn chéanna ag cuid mhaith againn Gaeilge ar bith a labhairt go poiblí – fiú agus duine i mbun comhrá le Gaeilgeoir líofa eile?

Tá a fhios agat cad a bhfuil mé ag caint faoi – níl sé ‘normálta’ Gaeilge a labhairt in Éirinn a thuilleadh, agus mar sin tá gá le ‘normálú’ dá bharr. 

Ach nach bhfuil sé dearfach go mothaíonn peileadóirí is polaiteoirí gur cheart dóibh an ‘cúpla focal’ a rá go fóill?

Is cuimhin liom cluinstin fá thaighde maidir le Béarla na hÉireann ag comhdháil acadúil blianta ó shin – an rud is suntasaí, agus is iontaí, dar leis na taighdeoirí ná an méid Gaeilge atá breactha fríd.

An drochrud é go bhfuil Béarla na hÉireann breac le Gaeilge, ‘go raibh maith agat’, ‘fáilte romhat’ agus ‘póg mo thóin’?

Is féidir dul thar fóir maidir le tábhacht an chúpla focal seo ó thaobh thodhchaí na teanga de – agus cluinim teangeolaithe ag déanamh a bheag de i mo chloigeann agus mé ag bualadh na gcnaipí seo.  

Ach nach ndéanfadh sé an-mhaitheas don teanga dá n-úsáidfeadh an 150,000 cainteoir líofa atá againn í níos minice go poiblí, le strainséirí, le lucht siopa?

Anois, nárbh ionann sin agus Gaeilge a bhrú ar dhaoine? A deir tú féin.

Is ea, ar bhealach. Agus?

I dtithe s’againne féin, i gcaintín TG4, i gCill Áirne (muise leoga i gCill Áirne), istigh i dToraigh, ar shráideanna Bhagdad, i nGleannta na Breataine Bige, brúitear Béarla ar dhaoine agus cuirtear suas leis in ainm na cothromaíochta.

Stop agus smaoinigh – is iad é an Béarla teanga na cumhachta, ní hamháin i gCill Rónáin ach ar chlár na cruinne uilig. 

Ar chóir a bheith imníoch faoi dhaoine atá buartha faoin Ghaeilge a chloisteáil in Éirinn?

An bhfuil a leithéid de cheart ann agus an ceart gan teanga a chloisteáil, teanga a dtuigeann an t-éisteoir roinnt mhaith di cibé ar bith?

Tuigeann beagnach gach duine ‘go raibh maith agat’ agus ‘le do thoil’.

Cén dochar a dhéanfadh na focail ‘le do thoil’, ‘slán’ agus ‘ádh mór’?

Ná bímis soineanta, dá dtosódh gach Gaeilgeoir ag rá ‘go raibh maith agat’, ní athródh sé sin an saol ó ghallda go Gaelach.

An sábhálfadh sé an Ghaeltacht? Ní shábhálfadh.

Ach in áiteanna ar leith, i bpubanna áirithe, ar shráideanna áirithe, i gceathrúin éigin, d’athródh sé ‘fuaimíocht cheannasach na háite’ – agus is cúinse teangeolaíochta tábhachtach é sin. 

Gníomh beag simplí, gan choiste, gan deontas, gan dochar.

Níos mó

Cláraigh do nuachtlitir PEIG

  • Conradh na Gaeilge
  • Foras na Gaeilge