Baile
Aoisghrúpaí
> 4 Bliain
Ainmneacha Gaeilge
Naíonraí
Ag úsáid Gaeilge le do pháistí
Ag tógáil páistí le Gaeilge taobh amuigh den Ghaeltacht
Ag Tógáil Páistí le Gaeilge sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
4 > 12 Bliain
Gaelscoileanna
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
An Ghaelbhratach
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
12 > 18 Bliain
Gaelcholáistí
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
5 leid nuair atá tú ag dul chun na Gaeltachta
An Ghaelbhratach
Féilte
Ag úsáid d’ainm as Gaeilge
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
18 > 22 Bliain
Cumainn Ghaelacha & Aontais Mhac Léinn
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
22+ Bliain
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
Ag foghlaim na Gaeilge
Ranganna Gaeilge do Dhaoine Fásta
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Féilte
Saoire sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
Ag labhairt Gaeilge le do gharpháistí
Pobal
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Sloinne
An Ghaeltacht
Grúpaí Pobail
Na Lárionaid Ghaeilge
Sloinne
Na Ceanneagraíochtaí
Féilte
Seachtain na Gaeilge le Energia
Imeachtaí Ardú Feasachta
Leabhair Ghaeilge
Podchraoltaí Gaeilge
An Chaint
Oifigigh Gaeilge i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS)
7 dtreoir le bheith níos sábháilte ar líne
Foghlaim
Ag foghlaim na Gaeilge
Naíonraí
Gaelcholáistí
Gaelscoileanna
An Ghaeilge i Scoileanna Béarla
Foghlaim Gaeilge mar dhuine fásta
Téarmaíocht agus Gramadach ar líne
Ranganna
Seirbhísí Gaeilge do Scoileanna
Cearta
Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
Cairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha & Mionlaigh
Straitéisí Gaeilge ó Thuaidh is ó Dheas
Seirbhísí ar fáil as Gaeilge
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Feachtasaíocht
Taighde Gaeilge
Ag úsáid Gaeilge le seirbhísí stáit
An Coimisinéir Teanga
6 fhorbairt teicneolaíoctha atá ó chainteoirí na Gaeilge
Fostaíocht
Gairmeacha le Gaeilge san Eoraip
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
CV Samplach Gaeilge
Ag lorg poist leis an nGaeilge
Cé hiad na fostóirí Gaeilge is mó?
Comhairle agallaimh do phost le Gaeilge
Cúrsaí iarchéime Gaeilge do shaol an lae inniu
Cúrsaí bunchéime spéisiúla le Gaeilge
Folúntais
Físeáin: 'Do Ghairm le Gaeilge'
Leabhrán Ghairmeacha le Gaeilge
Nuacht
  • Baile
  • Náisiúnta
  • ‘Rinne sé éacht agus mhúscail sé misneach Bhanba’ – céim oinigh bronnta ar Phádraig Ó Snodaigh
<a-href="https://tuairisc.ie"-class="credit-tuairisc"-target="-blank"-rel="noopener-noreferrer"></a>-‘rinne-se-eacht-agus-mhuscail-se-misneach-bhanba’-–-ceim-oinigh-bronnta-ar-phadraig-o-snodaigh

‘Rinne sé éacht agus mhúscail sé misneach Bhanba’ – céim oinigh bronnta ar Phádraig Ó Snodaigh

‘Múscail do mhisneach, a Bhanba!’ Sin an chéad líne de dhán le Pádraigín Haicéad sa seachtú haois déag, nuair a bhí an tír faoi leatrom agus faoi ghéarghoin tinnis. Dán é a cumadh chun muintir na hÉireann a ghríosú, agus an dóchas a adhaint iontu.

Ba í an fhilíocht sméar mhullaigh na Gaeilge riamh anall. Ba í banríon na n-ealaíon í, faobhar na polaitíochta, buancháipéis na staire, áille na háille.

Ainneoin bhlianta an Drochshaoil sa gciall is leithne, claochlaíodh an fhilíocht ó bhonn, ach mhair sí beo. Tháinig deireadh le foirmeacha ársa, ach cruthaíodh foirmeacha nua, a mhair beo. D’éalaigh an phátrúnacht agus na scoileanna móra filíochta, ach ghlac aicmí eile ar bord í, agus maireann sí beo. Bhí sí riamh bisiúil, agus tá fós, ar bhéal na ndaoine.

Níor leor sin uile d’Éirinn nua na hAthbheochana. Thuig na ceannairí go dteastódh samhlú nua agus litríocht nua, don domhan úrnua. Theastaigh litríocht ina bpreabfadh seanchuisle na Gaeilge féin i  gcomhcheol  leis an Eoraip nua – nó, mar a déarfaí inniu, leis an domhan uile.

Ó aimsir na hAthbheochana tháinig  laochra ar an bhfód a mhúscail misneach Bhanba le neart a gcroí agus beart de réir a mbriathair. Bhí agus bíonn Pádraig Ó Snodaigh ag saothrú ar son na hÉireann agus na Gaeilge, agus ar son a litríochta, gach lá dá shaol. Roghnaím anseo an bhéim a leagan thar aon rud eile ar bhanríon na n-ealaíon, an fhilíocht. Ba gheall le hionchollú ar chóras pátrúnachta ann féin é Pádraig, córas trína dtacaíodh na taoisigh leis na filí anallód. Ghríosaigh sé na filí nua chun pinn, d’fhoilsigh sé iad, ghríosaigh sé arís iad, chuir sé in eagar iad, chruthaigh sé spás dóibh, chruthaigh sé muinín iontu, chuir sé ar fáil iad ar fud Éireann. Na céadta díobh.

Tá tuairim is míle trí céad leabhar foilsithe aige – níl a fhios aige féin go cruinn cé méid. Ní luafaidh mé ainmneacha na bhfilí ina nduine is ina nduine, ach tá a bplúr is a scoth ar a liosta foilsithe. Tá an plúr is an scoth fíorthábhachtach, ach tá an t-iomlán chomh tábhachtach céanna, mar a bheadh cór glórtha ag canadh amach in ard a gcinn is a ngutha. Tá ceol na sféar san fhilíocht sin – an tsainchuid de a bhaineann leis an nGaeilge in Éirinn go príomha, ach in Albain freisin.

Agus Pádraig ag gabháil dá ghaisce, bhí na tréithe aige a d’aithneodh na seanfhilí agus a d’éilídís ar a bpátrúin. Fear uasal é. Fear fial, le féile as cuimse. Fear cosanta filí. Fear léannta. Fear fuinniúil, a thóg agus a rith a ghnó foilsitheoireachta gan frapa gan taca murab ionann agus comhlachtaí móra foilsitheoireachta. Fear a sheas an fód in aghaidh an éilimh go n-aistreofaí dánta Gaeilge ón gcéad lá.

Luaitear trí phríomh-ainm ar na bandéithe a thug a hainm don tír seo: Éire, Banbha, Fódhla. Bhí triúr ag Pádraig freisin, ainmneacha traidisiúnta eile de chuid an Bhandé: Éire – an tír; Bríd –  tig Bhríde ainm árais  a chomhlachta Coiscéim; agus Clíodhna – a bhean uasal, ar ealaíontóir cumasach í féin.

Is geall le spéirling é Pádraig Ó Snodaigh, le fuinneamh, le díograis, le neart. Tá an spéirling a luaigh Seán Clárach in ‘Mo Ghile Mear’, spéirling a bhí ina comhartha tubaiste, tá sí casta timpeall ag Pádraig Ó Snodaigh chun sochair dúinn. 

Rinne sé éacht agus mhúscail sé misneach Bhanba. Músclaíonn i gcónaí é. Aithnímid a shaothar anseo inniu. Faoi cheann nóiméid, bronnfaidh an Ollscoil seo, ollscoil ar céimí dá cuid é cheana féin, bronnfaidh sí DlittCelt air, gradam atá ar na gradaim is airde sa tír seo, le buíochas na hOllscoile, buíochas lucht Gaeilge agus buíochas na hÉireann.

– Tá an t-alt thuas bunaithe ar an ráiteas moltach a thug an t-údar, an tOllamh Máire Ní Annracháin, ar ócáid bhronnta na céime oinigh DlittCelt ar Phádraig Ó Snodaigh, in UCD, ar an 4 Meán Fómhair 2019

Níos mó

Máire Ní Annracháin

Cláraigh do nuachtlitir PEIG

  • Conradh na Gaeilge
  • Foras na Gaeilge