Baile
Aoisghrúpaí
> 4 Bliain
Ainmneacha Gaeilge
Naíonraí
Ag úsáid Gaeilge le do pháistí
Ag tógáil páistí le Gaeilge taobh amuigh den Ghaeltacht
Ag Tógáil Páistí le Gaeilge sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
4 > 12 Bliain
Gaelscoileanna
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
An Ghaelbhratach
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
12 > 18 Bliain
Gaelcholáistí
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
5 leid nuair atá tú ag dul chun na Gaeltachta
An Ghaelbhratach
Féilte
Ag úsáid d’ainm as Gaeilge
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
18 > 22 Bliain
Cumainn Ghaelacha & Aontais Mhac Léinn
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
22+ Bliain
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
Ag foghlaim na Gaeilge
Ranganna Gaeilge do Dhaoine Fásta
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Féilte
Saoire sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
Ag labhairt Gaeilge le do gharpháistí
Pobal
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Sloinnte
An Ghaeltacht
Grúpaí Pobail
Na Lárionaid Ghaeilge
Sloinnte
Na Ceanneagraíochtaí
Féilte
Seachtain na Gaeilge le Energia
Imeachtaí Ardú Feasachta
Leabhair Ghaeilge
An Chaint
Oifigigh Gaeilge i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS)
7 dtreoir le bheith níos sábháilte ar líne
Foghlaim
Ag foghlaim na Gaeilge
Naíonraí
Gaelcholáistí
Gaelscoileanna
An Ghaeilge i Scoileanna Béarla
Foghlaim Gaeilge mar dhuine fásta
Téarmaíocht agus Gramadach ar líne
Ranganna
Seirbhísí Gaeilge do Scoileanna
Cearta
Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
Cairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha & Mionlaigh
Straitéisí Gaeilge ó Thuaidh is ó Dheas
Seirbhísí ar fáil as Gaeilge
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Feachtasaíocht
Taighde Gaeilge
Ag úsáid Gaeilge le seirbhísí stáit
An Coimisinéir Teanga
6 fhorbairt teicneolaíoctha atá ó chainteoirí na Gaeilge
Fostaíocht
Gairmeacha le Gaeilge san Eoraip
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
CV Samplach Gaeilge
Ag lorg poist leis an nGaeilge
Cé hiad na fostóirí Gaeilge is mó?
Comhairle agallaimh do phost le Gaeilge
Cúrsaí iarchéime Gaeilge do shaol an lae inniu
Cúrsaí bunchéime spéisiúla le Gaeilge
Folúntais
Físeáin: 'Do Ghairm le Gaeilge'
Leabhrán Ghairmeacha le Gaeilge
5 leid d'fhísagallaimh
Ceisteanna Coitianta

Ní fiú reachtaíocht teanga mura gcuirtear i bhfeidhm í

Eoin Ó Murchú

I lár ghéarchéim Covid, agus ag am atá easaontas faoin gcaoi le deighleáil leis na scoilteadh san Fheidhmeannas, níl mórán airde á tabhairt ar cheisteanna a bhaineann le hAcht Gaeilge.

Mar chúlra don dul chun cinn drogallach atá á dhéanamh, deir na hAontachtaithe go bhfuil uirlis chogaidh déanta den Ghaeilge ag Poblachtánaigh agus ag náisiúntóiri i gcoitinne.

Ach deir an taobh eile go bhfuil uirlis pholaitiúil sheicteach déanta den teanga ag na hAontachóirí féin.

I ndáiríre, ní bhaineann an Ghaeilge le pobal amháin ó thuaidh. Díreach mar nach mbaineann an Gháidhilg in Albain le lucht an neamhspleáchais amháin, nó an Bhreatnais le Plaid Cymru sa mBreatain Bheag.

Is cuid d’oidhreacht an uile phobail ó thuaidh agus ó dheas í.

Tá a fhios againn go stairiúil gur bhain an eaglais Phreispitéireach níos mó úsáide as an nGaeilge ná mar a bhain eaglaisí eile in amanna, an eaglais Chaitliceach ina measc .

Ach, in ainneoin go bhfuil leithéidí Linda Ervine is Ian Malcolm ag léiriú nach gá go gcuirfeadh an teanga isteach ar dhearcadh polaitiúil Aontachtach, tá móramh an phobail Phrotastúnaigh ag glacadh le líne an DUP gur bagairt don Aontachtachas í an teanga.

Ar ndóigh, sin é atá taobh thiar den dul chun cinn mall is srianta atá ann do chearta Gaeilge. Fiú nuair a aithnítear go bhfuil reachtaíocht úr nó reachtaíocht leasaithe ag teastáil, ní chuirtear aon fhuinneamh leis. Breathnaíonn an DUP ar aon chéim ar aghaidh don Ghaeilge mar bua ag Sinn Féin.

Ach léiríonn sampla an Deiscirt nach é críoch an scéil an reachtaíocht is fearr ar aon chuma mura gcuirtear i bhfeidhm í.

Tá caint ar siúl faoi láthair ag Coiste Gaeilge an Oireachtais ó dheas i leith reachtaíocht bhreise a thabairt isteach, agus leithéidí Éamon Uí Chuív ag rá, maidir le comhlachtaí poiblí, nach fiú reachtaíocht ar bith mura bhfuil pionós airgid le cur orthu siúd a dhéanann neamhní den reachtaíocht chéanna.

Mar an gcéanna a labhair an t-iarchoimisinéir teanga, Seán Ó Cuirreáin, a dúirt nach í an easpa reachtaíochta teanga an deacracht is mó atá ag an nGaeilge ach “an teip thubaisteach a bhaineann leis an reachtaíocht sin a fhéidhmiú”.

Is fiú cuimhneamh air sin nuair a fhilleann muid ar chaint faoin Acht Teanga ó thuaidh.

Mura bhfuil an toil ann reachtaíocht a chur i bhfeidhm ní fiú mórán an reachtaíocht.

Agus tá an DUP sásta gan a dtoil a thabhairt don Acht.

Is léir nach gcreideann an DUP go bhfuil an argóint seo tugtha chun críche. Níl aon fhianaise ann, in ainneoin chaint an iar-cheannaire Peter Robinson, go bhfuil na páirtithe agus na díograiseoirí Aontachtacha sásta cearta na Gaeilge a dhearbhú.

Tá sé riachtanach mar sin go ndéanfar iarracht an díospóireacht faoin teanga a leathnú amach i measc an phobail Phrotastúnaigh i gcoitinne, ag léiriú nach bagairt ar bith atá sa teanga dá bhféiniúlacht mar Aontachtóirí más mian leo sin.

Is ceart labhairt leis na páirtithe, sea, ach tá sé níos tábhachtaí go rachadh lucht na Gaeilge amach ag caint leis an bpobal, leis na ceardchumainn, leis na heaglaisí, le Caitlicigh agus le Protastúnaigh, ag míniú:

1) gur buncheist an daonlathais é. Is é sin nach féidir an teannas a bhaint ón gcomhrá polaitiúil mura nglactar leis go bhfuil rudaí tábhachtach do dhaoine eile b’fhéidir nach bhfuil tábhacht ar bith ag baint leo do phobail áirithe eile.

2) go bhfuil an Ghaeilge thart orainn i ngach gné den saol, logainmneacha, stair, agus macalla de le clos sa gceol.

Ní gan fáth a cuireadh Oidhreacht Éireann mar mhana ar bhratach de chuid lóiste faoi leith den Ord Oráisteach.

Ag an am céanna is léir go mbeidh muid ag fanacht an-fhada sula mbeidh an tAontachtachas polaitiúil sásta na cearta sin a aithint.

Fillimid mar sin orthu siúd atá in ainm is a bheith ina ráthóirí ar na comhaontaithe a bhunaigh an Feidhmeannas agus an córas nua polaitíochta.

Sa gcéad áit ansin, tá rialtas Bhaile Átha Cliath – rialtas, sea, atá ag déanamh beag den teanga ó dheas ach atá oscailte do cháineadh faoin bhfaillí sin.

Agus is mó i bhfad an tionchar a bheadh ag comhéileamh ó Chaitlicigh agus ó Phrotastúnaigh, ná guth aonair; agus is mó an deacracht a bheadh ag rialtas ar bith ó dheas neamhaird a thabhairt ar an éileamh más comhéileamh é.

Agus arís, mura féidir dul chun cinn a dheanamh leis na páirtithe mar pháirtithe, is cóir an díospóireacht a leathnú amach leis na heagraíochtaí áitiúla pobail, na ceardchumainn agus na heaglaisí; agus brú a chur orthusan faoin scéal.

Ní gá go gcuirfeadh Covid stop le gach díospóireacht eile.

Níos mó

Cláraigh do nuachtlitir PEIG

  • Conradh na Gaeilge
  • Foras na Gaeilge