Baile
Aoisghrúpaí
> 4 Bliain
Ainmneacha Gaeilge
Naíonraí
Ag úsáid Gaeilge le do pháistí
Ag tógáil páistí le Gaeilge taobh amuigh den Ghaeltacht
Ag Tógáil Páistí le Gaeilge sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
4 > 12 Bliain
Gaelscoileanna
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
An Ghaelbhratach
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
12 > 18 Bliain
Gaelcholáistí
Buntáistí Oideachais trí Ghaeilge
Coláistí Samhraidh
5 leid nuair atá tú ag dul chun na Gaeltachta
An Ghaelbhratach
Féilte
Ag úsáid d’ainm as Gaeilge
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
18 > 22 Bliain
Cumainn Ghaelacha & Aontais Mhac Léinn
Cúrsaí le Gaeilge ar an 3ú Leibhéal
Féilte
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
22+ Bliain
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
Ag foghlaim na Gaeilge
Ranganna Gaeilge do Dhaoine Fásta
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Féilte
Saoire sa Ghaeltacht
Tacaíocht, Seirbhísí agus Áiseanna
Ag labhairt Gaeilge le do gharpháistí
Pobal
Ciorcail Chomhrá | Caint & Comhrá
Sloinne
An Ghaeltacht
Grúpaí Pobail
Na Lárionaid Ghaeilge
Sloinne
Na Ceanneagraíochtaí
Féilte
Seachtain na Gaeilge le Energia
Imeachtaí Ardú Feasachta
Leabhair Ghaeilge
Podchraoltaí Gaeilge
An Chaint
Oifigigh Gaeilge i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS)
7 dtreoir le bheith níos sábháilte ar líne
Foghlaim
Ag foghlaim na Gaeilge
Naíonraí
Gaelcholáistí
Gaelscoileanna
An Ghaeilge i Scoileanna Béarla
Foghlaim Gaeilge mar dhuine fásta
Téarmaíocht agus Gramadach ar líne
Ranganna
Seirbhísí Gaeilge do Scoileanna
Cearta
Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
Cairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha & Mionlaigh
Straitéisí Gaeilge ó Thuaidh is ó Dheas
Seirbhísí ar fáil as Gaeilge
Glac Páirt sa Ghluaiseacht
Feachtasaíocht
Taighde Gaeilge
Ag úsáid Gaeilge le seirbhísí stáit
An Coimisinéir Teanga
6 fhorbairt teicneolaíoctha atá ó chainteoirí na Gaeilge
Fostaíocht
Gairmeacha le Gaeilge san Eoraip
Gairmeacha le Gaeilge in Éirinn
CV Samplach Gaeilge
Ag lorg poist leis an nGaeilge
Cé hiad na fostóirí Gaeilge is mó?
Comhairle agallaimh do phost le Gaeilge
Cúrsaí iarchéime Gaeilge do shaol an lae inniu
Cúrsaí bunchéime spéisiúla le Gaeilge
Folúntais
Físeáin: 'Do Ghairm le Gaeilge'
Leabhrán Ghairmeacha le Gaeilge
Nuacht
  • Baile
  • Idirnáisiúnta
  • ‘Rud í an Ghaeilge le daoine a thabhairt le chéile seachas iad a dheighilt’ – an feisire a labhair Gaeilge in Westminster
<a-href="https://tuairisc.ie"-class="credit-tuairisc"-target="-blank"-rel="noopener-noreferrer"></a>-‘rud-i-an-ghaeilge-le-daoine-a-thabhairt-le-cheile-seachas-iad-a-dheighilt’-–-an-feisire-a-labhair-gaeilge-in-westminster

‘Rud í an Ghaeilge le daoine a thabhairt le chéile seachas iad a dheighilt’ – an feisire a labhair Gaeilge in Westminster

Deir an chéad duine a labhair an Ghaeilge i bparlaimint Westminster le breis is 100 bliain, gur gá a chur in iúl do dhaoine gur rud í an teanga le daoine a thabhairt le chéile seachas iad a dheighilt.

Agus í faoi agallamh ag Tuairisc.ie, dúirt an Feisire Parlaiminte de chuid Plaid Cymru, Liz Saville-Roberts, go gcaithfear an leas a dhéanann teangacha a mheabhrú do dhaoine, go háirithe sa Tuaisceart.

Tá a machnamh á dhéanamh ag Saville-Roberts maidir le rún a chur faoi bhráid Pharlaimint na Breataine go dtabharfaí reachtaíocht teanga isteach don Tuaisceart.

As Londain ó thús di ach bhí sí an-ghníomhach i gcur chun cinn na Breatnaise ina saol gairmiúil ar fad beagnach, ina cuid oibre san oideachas agus ina cuid oibre leis an údarás áitiúil i dTuaisceart na Breataine Bige.

“Tuigim go maith gur ceist theasaí an tAcht Gaeilge don tuaisceart ó thaobh na polaitíochta de ach ag an am céanna agus ó mo thaithí féin ag obair ar son na Breatnaise sa mBreatain Bheag tá sé an-tábhachtach domsa go dtuigfí an tairbhe a bhaineann le teangacha agus an leas a dhéanann siad don duine agus don phobal.

“An leas a dhéanann siad don duine aonair an tábhacht a bhaineann le teangacha seachas iad a bheith ag deighilt daoine. Cuireann gach teanga feabhas ar do shaol. Is mór an tairbhe atá i dteangacha d’aon sochaí, go háirithe sa Tuaisceart atá deighilte le fada an lá.”

Tá ceist an-bhunúsach ag Saville-Roberts faoi theangacha agus meon daoine ina leith.

“Cén fáth nach féidir linn amharc ar theangacha mar bhealach le daoine a thabhairt le chéile seachas a bheith ag glacadh leis gur siocair dheighilte í teanga?”

Ba mhaith léi, a deir sí, cur leis an díospóireacht seo agus a mheabhrú don phobal an leas a dhéanann sé do dhuine teanga a fhoghlaim, rud a chonaic sí féin nuair a d’fhoghlaim sí an Bhreatnais.

“Conas is féidir leis an nGaeilge daoine a thabhairt le chéile seachas í a bheith ag athchruthú na deighilte sa tuaisceart?

“Ceapann a lán go raibh lucht na Breatnaise ar aon intinn riamh anall. Ní fíor sin dáiríre agus bhain daoine áirithe, ar mhaithe le cúrsaí polaitíochta, leas as an mBreatnais chun deighilt a chothú. Nuair a osclaíodh na chéad scoileanna Breatnaise in Caerdydd caitheadh clocha leis na busanna a bhí ag tabhairt na leanaí ar scoil.”

Baineann cuid de na ceisteanna seanphléite céanna a bhaineann leis an Ghaeilge leis an Bhreatnais chomh maith.

“Tá daoine ann a deir go mbaintear leas as an mBreatnais chun na daoine nach bhfuil acu ach an Béarla a chur faoi mhíbhuntáiste. Go minic ní labhraíonn daoine teanga ach ag ócáidí áirithe. B’fhéidir nach mbeadh an mhuinín agat an teanga a labhairt ag ócáidí eile. Bíonn faisean ag cainteoirí Breatnaise áirithe cainteoirí agus scríbhneoirí na teanga a cheartú.

“B’fhearr liom féin go mór fada go labhródh duine an teanga, fiú agus dearmaid á ndéanamh aige, ná go ndéarfadh sé ‘tá mé ró-náireach agus mar sin labhraím Béarla’.  Ní gá duit a bheith i do chainteoir líofa gan locht. Tá a lán Béarlóirí ann nach labhraíonn ach an Béarla ach ní hionann an cás ag daoine agus teangacha eile. Is iomaí cineál cainteoir Breatnaise ann.

“Má tá tú ábalta cúpla focal a chur le chéile i mBreatnais agus an teanga á foghlaim agat, tá tú ar do bhealach le bheith i do chainteoir Breatnaise.”

Tá suntas tugtha ag an fheisire parlaiminte do ghné amháin de chás na Gaeilge ar údar imní é, dar léi.

“Rud amháin faoi nGaeilge a gcuirim suntas ann a mhéid agus atáthar ag brath ar an gcóras oideachais leis an teanga a chur chun cinn. Más laistigh den chóras oideachais amháin a fheictear teanga tá an baol ann gur teanga mar theanga oideachais a bheidh againn, bíodh an teanga sin an Laidin, an Ghaeilge nó an Bhreatnais.

“Mura mbraitheann daoine gur cainteoirí dátheangacha i mBreatnais agus i mBéarla nó i nGaeilge agus i mBéarla iad faoin am a mbíonn siad 16 bliain d’aois, nó 18 ar a dheireanaí, ní bheidh cainteoirí fásta againn. Ní bheidh sa teanga ach meán oideachais a bhuanaíonn é féin seachas teanga a labhraítear.”

Tá Saville-Roberts ina hionadaí d’Iarthuaisceart na Breataine Bige, an ceantar is láidre ina bhfuil an Bhreatnais á labhairt.  Éiríonn leis an gcóras oideachais ansin feidhmiú go héifeachtach mar chóras Lán-Bhreatnaise, a deir sí. Tagann go leor daoine chun cónaithe sa cheantar ó Shasana agus áiteanna eile agus bíonn teaghlaigh ann nach bhféachann orthu féin mar Bhreatnaigh. Faigheann a bpáistí oideachas i scoileanna Lán-Bhreatnaise agus ar chríochnú na scoile dóibh sin, déarfaidh cuid acu gur cainteoirí Breatnaise iad ach ní déarfaidh go leor eile.

“Ní leor intinn an duine a mhealladh, caithfear an croí a mhealladh chomh maith,” a deir Saville-Roberts.

“Ní mór dúinn a bheith fíorchúramach faoin úsáid a bhaintear as an teanga sa gcóras oideachais, caithfidh daoine a bheith á hiarraidh. Is fuath liom nuair a théim go dtí scoileanna ina ndeirtear liom go bhfuil múinteoirí ag troid le daltaí faoi labhairt na Breatnaise. Seans gurb é sin an spreagadh is fearr le Béarla a fhoghlaim, múinteoirí a bheith ag rá leat gan é a labhairt.”

Níos mó

tuairisc.ie

Cláraigh do nuachtlitir PEIG

  • Conradh na Gaeilge
  • Foras na Gaeilge